Κυριακή 12 Απριλίου 2026

Οπισθοδρόμηση



Buzz Aldrin φωτογραφημένος από τον Neil Armstrong
στην επιφάνεια της Σελήνης στην Θάλασσα της Ηρεμίας, 20 Ιουλίου 1969, Apollo 11,
με φωτογραφική μηχανή Hasselblad 500EL, φακό Zeiss 80 mm
και φιλμ Ektachrome MS SO-368 (ASA 64), 70 mm.




Η Χρυσή Εποχή της Φωτογραφίας βασίλεψε από τα τέλη της δεκαετίας των 1950, ως τα τέλη του Εικοστού αιώνα. Σαράντα χρόνια. Για τον υπολογισμό της Χρυσής Εποχής, παίρνουμε υπ'όψιν και την εισαγωγή στην αγορά της φωτοφραφικής μηχανής Hasselblad 500 και του φιλμ εγχρώμων διαφανειών Kodak Ektachrome, η ανώτερη φωτογραφική μηχανή και το σωστότερο φιλμ που υπήρξαν ποτέ.

Τότε έμειναν στην Ιστορία πραγματικοί φωτογράφοι. Άλλοι ήταν καλλιτέχνες και άλλοι επαγγελματίες.

Ούτε εκείνη η τέχνη ούτε εκείνη η τεχνική υπάρχουν πια. Ούτε εκείνα τα εργαλεία. Δεν καλυτέρεψαν. Έχασαν ποιότητα και αξία, και οι φωτογράφοι και τα εργαλεία και τα υλικά και οι τεχνικές.

Συγκρινόμενοι με τους Φωτογράφους που ωρίμασαν μέχρι το τέλος του εικοστού αιώνα, οι σημερινοί «φωτογράφοι» ούτε καν μπορούν να διεκδικήσουν αυτόν τον τίτλο, σε Ιστορική συνέχεια τουλάχιστον, απλά και μόνο λόγω συγκεκριμένων γνώσεων τεχνικής αν μη τι άλλο. Τα σημερινά εργαλεία έχουν χάσει, δεν έχουν προσθέσει, ποιότητα και λεπτομέρεια έκφρασης.

Από την δική μου καριέρα, πιο κοντά στην καρδιά μου ήταν οι φωτογραφήσεις που έκανα γενικής πρόβας για θεατρικά έργα του Εθνικού Θεάτρου και της Λυρικής Σκηνής στην Αθήνα, με Hasselblad, και φωτογραφήσεις γενικής πρόβας στον Βασιλικό Θίασο Σαίξπηρ στο Λονδίνο.

Δίδαξα φωτογραφία σε μια γνωστή σχολή της Βοστόνης στο Κράτος της Μασαχουσέτης στην Αμερική επί δέκα έξι χρόνια, από το 1990 ως το 2006. Τριάντα δύο ως σαράντα οχτώ χρονών. Κατά το 1998 οι μαθητές μου με ρωτούσαν πλέον πως θα βελτιώσει την φωτογραφία η ψηφιακή τεχνολογία. Τους απαντούσα ότι η ψηφιακή τεχνολογία θα φέρει μια καινούργια τεχνοκρατία, και διαφορετική τεχνική και καινούργιο επάγγελμα, που θα είναι συγγενικά της τότε υπάρχουσας φωτογραφίας αλλά θα είναι συνάμα κάτι το καινούργιο και διαφορετικό. Όχι συνεχής εξέλιξη. Τους έλεγα ότι η φωτογραφία όπως την γνωρίζουμε θα σβήσει και θα υπάρξει κάτι το διαφορετικό και καινούργιο αλλά όχι απαραίτητα «καλύτερο» ή «ανώτερο». 

Πράγματι, σήμερα οι σκοποί και μέθοδοι επικοινωνίας είναι πολύ διαφορετικοί από τους παλαιότερους.

Εκπλήρωσα το όνειρό μου να γίνω επαγγελματίας φωτογράφος, και μεθοδικός ερευνητής, επαγγελματίας επικοινωνίας, και αυτή η εκπλήρωση υπάρχει μόνο στην μνήμη. Ανήκα στην τελευταία γενιά φωτογράφων που γνώριζαν κεφάλαια και λεπτομέρειες τεχνικής και αρχών οι οποίες δεν υπάρχουν πια, οπως, παραδείγματος χάριν, ο ρόλος της εστιακής απόστασης του φακού σε συνδυασμό με το εμβαδόν του καρέ του φιλμ (μεγέθους του φιλμ) και το πως αυτό χρησιμοποιείται στο τελικό οπτικό αποτέλεσμα της σύνθεσης της φωτογραφίας όσον αφορά όχι μόνο το βάθος αλλά και την σχέση αντικειμένων μεταξύ τους μέσα στην σύνθεση.

Για περεταίρω εξήγηση ένας φακός εστιακής απόστασης παραδείγματος χάριν 50 χιλιοστών είναι νορμάλ για φιλμ 35 χιλιοστών και ευρυγώνιος για φιλμ 70 χιλιοστών, αλλά οι σχέσεις μεταξύ διαφορετικού βάθους αντικειμένων στην σύνθεση παραμένει η ίδια. Σημάντικότατο για την σύνθεση.

(Αυτό που έγραψα εδώ από πάνω, αν το πει κανείς σε νέας ηλικίας φωτογράφο σήμερα θα νομίζει ότι μιλάω Κινέζικα --εκτός αν είναι Έλληνας οπότε θα πει ότι βεβαίως και ξέρει περί τίνος ομιλώ αλλά δεν έχει χρόνο να το εξηγήσει γιατί είναι πολύ πολύπλοκο.)


~~~


Στην Χρυσή Εποχή της Φωτογραφίας, η κορυφή των εργαλείων και υλικών ήταν η φωτογραφική μηχανή Hasselblad, 500, 500C και 500CM, με φακούς Zeiss, για φιλμ μεγέθους 70 χιλιοστών με καρέ 6 x 6 εκατοστά, και τα φιλμ, έγχρωμης διαφάνειας (όχι αρνητικό) Kodak Ektachrome Professional εμφάνισης σε χημικά E-6. Επίσης οι φωτογραφικές μηχανές Nikon F2 και Nikon Ftb, με φακούς Nikkor, για φιλμ μεγέθους 35 χιλιοστών με καρέ 24 x 36 χιλιοστά.

Την Hasselblad 500EL με Zeiss και Ektachrome είχαν μαζί τους τα πηρώματα των αποστολών Apollo στην Σελήνη, 1968-1972.

Είχα δική μου Hasselblad 500CM με τρεις φακούς Zeiss από το 1981, και την πούλησα το 2003 όταν ήξερα ότι η Εποχή της φωτογραφίας όπως την γνωρίζαμε είχε δύσει. Την είχα αγοράσει μεταχειρισμένη και 22 χρόνια αργότερα την πούλησα για περισσότερα χρήματα από όσα την είχα αγοράσει. Για φιλμ 35 χιλιοστών από το 1978 ως το 2008 είχα Canon αντί για Nikon, λόγω κόστους. 

Οι πρώτες ψηφιακές μηχανές που ήταν αρκετά καλές για να χρησιμοποιηθούν επαγγελματικά βγήκαν γύρω στο 2007 και η καλή που αγόρασα εγώ για πρώτη ψηφιακή ήταν η Nikon D300 με φακούς Nikkor.

Ψηφιακές αντίστοιχες του μεγέθους φιλμ 70 χιλιοστών με καρέ 6 x 6 εκατοστά δεν βγήκαν ποτέ. Ακόμα και η Hasselblad έβγαλε ψηφιακή με καρέ 4 x 6 εκατοστά χάνοντας 2 x 6 εκατοστά από το καρέ.

Η πιο προχωρημένη ψηφιακή με πρίσμα και καθρέπτη που βγήκε ήταν η Nikon D5, Μάρτιο 2016, και αργότερα η D6.

Από τον Οκτώβριο του 2013 ξεκίνησαν να βγαίνουν δεύτερης γενιάς ψηφιακές επαγγελματικές χωρίς πρίσμα και καθρέπτη αλλά κατευθείαν με αισθητήρα, και λέγονται mirrorless. Η καλύτερη και ανώτερη 
mirrorless ψηφιακή φωτογραφική μηχανή στον κόσμο σήμερα είναι η Nikon Z9, της σειράς "Z". Την αγόρασα τον Δεκέμβριο του 2022 με οχτώ καινούργιους φακούς Nikkor σειράς mirrorless "Z". Μού πήρε κάπου έξι μήνες να προσαρμόσω τις γνώσεις μου 44 ετών απασχόλησης και μάθησης στην χρήση της καινούργιας Z9.

Το επαγγελματικό φιλμ διαφάνειας Ektachrome έδινε σταθερά υπέροχη ανάλυση και χρώματα, φωτεινότητα και κοντράστ. Αλλά, κάτι που δεν το συνειδητοποιούν πολλοί σήμερα είναι ότι ο ψηφιακός αισθητήρας που αντικατέστησε το φιλμ δε μπορεί από μόνος του να αποδίδει τελικό αποτέλεσμα φωτεινότητας, κοντράστ και αναλογίας χρωμάτων όπως απέδιδε το φιλμ. Είναι απόλυτα απαραίτητο φωτογράφος που ξέρει τι βλέπουν τα μάτια του να τελειώσει την κάθε ψηφιακή φωτογραφία στο πρόγραμμα Adobe Photoshop, χρησιμοποίώντας τα μάτια του και τις γνώσεις του. Και την αντίληψή του.

Γι' αυτό οι φωτογραφίες από την αποστολή Artemis δεν πλησιάζουν καν την ποιότητα των φωτογραφιών της εποχής Apollo. Επειδή από την NASA τις δημοσιεύουν χωρίς να τις τελειώσουν σωστά στο Photoshop (βλ. προηγούμενη ανάρτηση). 

Οι αστροναύτες του προγράμματος Artemis είχαν μαζί τους μια Nikon D5 και μια Nikon Z9. Την Z9 την πήραν για να κάνουν τεστ στον τεχνολογικά καινούργιο mirrοrless αισθητήρα στο διάστημα όπου το κοντράστ μεταξύ σκοταδιού και φωτός του ήλιου είναι πολύ μεγάλο. Και, επειδή δεν υπάρχει πλέον σήμερα η φωτογραφική γνώση των ...γέρων, γι' αυτό η διαφορά μεταξύ φωτογραφιών Apollo και Artemis κάνουν τις φωτογραφίες από Artemis να φαίνονται σε εκπαιδευμένο μάτι σαν σκοτεινή σούπα.


Οι φωτογραφικές μηχανές στην αποστολή Artemis:



Nikon D5
(σώμα μόνο, χωρίς φακό)


Nikon Z9
(σώμα μόνο
, χωρίς φακό)


Οι φακοί Nikkor που είχαν μαζί τους οι Αστροναύτες του προγράμματος Artemis συμπεριελάμβαναν:
AF-S Nikkor 14–24mm f/2.8G ED, έναν 30 ετών φακό AF Nikkor 35mm f/2D,
και έναν 80–400mm φακό.

Επίσης διάφορους mirrorless φακούς για την Z9.


~~~


Στις 29 Ιουνίου του 2007 βγήκε στην αγορά το πρώτο iPhone (Apple) ακολουθούμενο από τα πρώτα Smartphone (Android), πολιτισμικό γεγονός που σήμανε τον θάνατο την φωτογραφίας σαν τεχνική και τέχνη, αλλά και γενικότερα την απαρχή “dumbing down” (αποβλάκωσης/απομώρανσης) των καθημερινών ανθρώπων, η δύναμη διανόησης των οποίων κατά τα τελευταία 20 χρόνια εξευτελίζεται/εξαϋλώνεται όλο και περισσότερο.

Σήμερα, το 2026, η φωτογράφηση, βιντεοσκόπηση, δημιουργία περιεχομένου και δημοσίευση αυτών έχει διοχετευθεί σε αριθμούς υπερ-πολλαπλάσιους του εικοστού αιώνα, χωρίς πραγματικό κόστος ή αξιολόγηση. Ένα καινούργιο επάγγελμα έχει αναδειχθεί στον πολιτισμό μας: το επάγγελμα του Influencer (του «Επηρεάζοντος την κοινή γνώμη»). 

Το να επηρεάζει κανείς την κοινή γνώμη, με εκατομμύρια «ακολούθους» προϋποθέτει:

  • μηδέν κόστος, 
  • μηδέν γνώσεις, 
  • μηδέν μόρφωση, 
  • μηδέν υπευθυνότητα και 
  • μηδενικό έλεγχο. 

Το μόνο που χρειάζεται ένας ή μια influencer, είναι μια γνώμη και την ικανότητα/τεχνική του πως να εξαπατήσει τους γύρω του «πουλώντας» την γνώμη.

Το όνειρο 57% των νέων ηλικίας «Gen Z» (γενιά «Ω», γεννημένοι 1997-2012), ως προς το τι να γίνουν όταν μεγαλώσουν, είναι να γίνουν «Influencer».

Φυσικά, η αποσύνθεση του πολιτισμού, ενδυναμώνει την προχειρότητα σκέψης και πράξεων σε οποιαδήποτε ηλικία, γέρων συμπεριλαμβανομένων, αλλά ιδιαίτερα νέων ανθρώπων, την προσωπική απομόνωση, και τα επακόλουθα: τον ρατσισμό, τον εθνικισμό, τον εγωισμό, την ισχυρογνωμοσύνη και την αλαζονεία.

Βέβαια, όπως συνέβη πάντα ανά τους αιώνες, κάποια στιγμή, κάποιοι νέοι, θα ανακαλύψουν ότι μπορούν να σκέπτονται, και το εκκρεμές της εξέλιξης του πολιτισμού θα επιστρέψει στις αξίες που χάσαμε, αν προλάβει πριν αυτή τη φορά αυτοκαταστραφούμε.




~~~



Αλλά,
ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΛΟ!

Θυμάστε ότι στην προηγούμενη ανάρτηση είδαμε πως η NASA δημοσίευσε φωτογραφία της Γης με τον Νότιο Πόλο επάνω, εκεί που θα περίμενε κανείς να βρει τον Βόρειο Πόλο; Και θυμάστε ότι δεν μου άρεσε η έκθεση και την διόρθωσα όπως έπρεπε στο Adobe Photoshop v2026;

Ε, ΕΧΕΙ ΚΙ' ΑΛΛΟ!

Κατέβασα πολλές φωτογραφίες από την πτήση Artemis II, από τα πρώτυπα αρχεία της NASA με τις ψηφιακές πληροφορίες. Και βρήκα αυτή την φωτογραφία που δεν την έχουν δημοσιεύσει. Αριθμητικά και χρονικά είναι η επόμενη (193) από την προηγούμενη, την οποία, εκείνη, την δημοσίευσαν (192).


Η σκοτεινή πλευρά της Γης, την νύχτα, βλέπουμε και τα φώτα των πόλεων την νύχτα.
Βρήκα τα φώτα της Μαδρίτης κάτω αριστερά και το Ρίο ντι Τζανέιρο πάνω-μέση-δεξιά
και ο ήλιος ετοιμάζεται να ανατείλει από χαμηλά-δεξιά.

Είναι η ΙΔΙΑ φωτογραφία με την άλλη, εκείνη την οποία δημοσιεύσανε,
που είδαμε στην  προηγούμενη ανάρτηση :


Και τώρα ανακαλύπτουμε ότι η παραπάνω φωτογραφία που δημοσιεύσανε δεν είναι ημέρα!
Είναι η ίδια νύχτα όπως η πιο πάνω, αλλά αυτή είναι εκτεθειμένη με αυτόματο πρόγραμμα της Nikon D5,
με ευαισθησία ISO (ASA) 51200 (κανονικά, ημέρα, φωτογραφίζουμε με ISO 64 έως 200, όχι 51200).
Είναι η ΝΥΧΤΑ, ΥΠΕΡΕΚΤΕΘΕΙΜΕΝΗ να φαίνεται σαν μέρα.

ΜΑΣ ΔΟΥΛΕΥΟΥΝΕ,
και το χάβουμε;
Υπερεκτεθειμένη νύχτα να φαίνεται σαν μέρα και δημοσιευμένη ανάποδα με τον Νότο επάνω.
Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΙΝΑΙ ΨΕΜΑ.
(Και, δεν είναι φωτογραφία ΑΙ. Είναι απλά παραπλανητική.)
Κι' άλλη πόδειξη, τα σύννεφα είναι ακριβώς στην ίδια θέση με την παραπάνω που είναι νύχτα,
Και το ίδιο φωτεινό αστέρι κάτω δεξιά αλλά ακόμα φωτεινότερο.


Δεν υπάρχει ελπίδα.
Πνιγόμαστε στο ψέμα και την ηλιθιότητα.
Και την ανικανότητα.
Ακόμα κι' απ' την NASA όπως την έγδυσε ο Τραμπ.


Με τις υγειές μας!

Αν θέλετε να δείτε πολλες φωτογραφίες από την αποστολή, πηγαινετε στα παρακάτω.
Ξέρω παιδιά του δημοτικού που παίρνουνε καλύτερες φωτογραφίες.





~~~




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου