Ενας άνθρωπος, δυο άνθρωποι, Homo sapiens.
Οι αριθμοί και οι ποσότητες χάνουν την σημασία της υφής τους καθώς γίνονται μεγαλύτεροι. Αριθμοί πολλών χιλιάδων και σίγουρα αριθμοί στα εκατομμύρια αποκτούν, στον νου μας, έννοιες όλο και περισσότερο αφηρημένες. Τα δισεκατομμύρια και τα τρισεκατομμύρια είναι έννοιες χωρίς υφή πια για μας ως προς την αίσθηση όγκου, υπόστασης, που αποδίδουν στον νου μας.
Αν αρχίσετε να μετράτε με την απλή φωνή σας, να λέτε: ένα, δύο, τρία, τέσσερα, πέντε, έξι, εφτά, και συνεχίσετε να μετράτε ασταμάτητα, όταν φτάσετε στο τρεις χιλιάδες εξακόσια θα έχει περάσει περίπου μια ώρα από τότε που αρχίσατε να μετράτε.
Αν συνεχίσετε να μετράτε χωρίς να σταματήσετε για να φάτε ή να πιείτε, ή να κοιμηθείτε, όταν φτάσετε στο πέντε εκατομμύρια εξακόσιες χιλιάδες θα έχει περάσει ένας χρόνος.
Φυσικά πρέπει να τρώτε τρεις φορές την ημέρα και να κοιμάστε και 8 ώρες την ημέρα, και πριν γινετε πέντε χρονών δεν μευράτε και τόσο καλά, άρα, αν ξεκινήσετε στα πέμπτα σας γεννέθλια, τρώτε τρεις φορές την ημέρα και κοιμάστε 8 ώρες το εικοστετράωρο, όταν θα έχετε μετρήσει ως το διακόσια εξήντα εκατομμύρια θα είσαστε 80 ετών.
Αν μετράτε μόνο ένα αριθμό κάθε πρωί από τα πέμπτα σας γενέθλια, «ένα» το πρώτο πρωί, «δύο» το δεύτερο πρωί κλπ., όταν γίνετε 80 χρονών θα έχετε μετρήσει ως το είκοσι εφτά χιλιάδες τρακόσια εβδομήντα πέντε.
Η επιστήμη υπολογίζει ότι στον γαλαξία μας υπάρχουν περίπου εκατό δισεκατομμύρια άστρα. Μετρώντας συνεχώς, και σταματώντας τρεις φορές την ημερα να φάτε, και οχτώ ώρες να κοιμηθείτε, μέχρι να μετρήσετε όλα τα άστρα στον γαλαξία μας θα χρειαστείτε δέκα χιλιάδες εκατόν σαράντα εφτά χρόνια, δηλαδή 126 ζωές 80 χρόνια η κάθε μία ζωή.
Υπάρχουν, λέει η επιστήμη σήμερα, κάπου μεταξύ διακόσια δισεκατομμύρια ως και ίσως δύο τρισεκατομμύρια γαλαξίες στο γνωστό σύμπαν, με άστρα και πλανήτες ο καθένας.
Η αφηρημένη έκφραση «αστρονομικοί αριθμοί»... όταν την σκεφτούμε ή την πούμε, το μυαλό μας δεν ξεκινάει καν να πιάνει το τι είναι το πραγματικό μέγεθος και υπόσταση ενός «αστρονομικού αριθμού».
Το γνωστό σύμπαν είναι το μέρος του σύμπαντος το οποίο μπορούμε να δούμε, δηλαδή μια σφαίρα διαστήματος, με γαλαξίες, με κέντρο την Γη και ακτίνα δεκατρία δισεκατομμύρια οχτακόσια εκατομμύρια έτη φωτός, όπου το κάθε έτος φωτός είναι εννέα τρισεκατομμύρια τετρακόσια δισεκατομμύρια χιλιόμετρα. Αυτό επειδή το φως ταξιδεύει για δεκατρία δισεκατομμύρια οχτακόσια εκατομμύρια χρόνια, από την αρχή του σύμπαντος.
Δεν γνωρίζουμε ούτε πρόκειται ποτέ, στον αιώνα τον άπαντα, να ανακαλύψουμε αν το όλο σύμπαν, πέρα από το γνωστό σύμπαν, είναι άπειρο ή αν έχει τέλος, και, αν έχει τέλος, τι υπάρχει παραπέρα.
Όμως οι γαλαξίες που βλέπουμε στην άκρη του γνωστού σύμπαντος, δεκατρία δισεκατομμύρια οχτακόσια εκατομμύρια έτη φωτός από εμάς, είναι ορατοί εκεί που ήταν πριν δεκατρία δισεκατομμύρια οχτακόσια εκατομμύρια χρόνια. Σήμερα, δεν είναι πια εκεί. Εκείνοι οι γαλαξίες, σήμερα, απέχουν περίπου σαράντα έξι δισεκατομμύρια έτη φωτός από εμάς. Το γνωστό σύμπαν σήμερα είναι μια σφαίρα με κέντρο την Γη (επειδή από την Γη το παρατηρούμε το σύμπαν που μπορούμε να δούμε) και διάμετρο περίπου ενενήντα δύο δισεκατομμύρια έτη φωτός.
Όπως έγραψα συχνά τώρα τελευταία, σαν απάντηση σ’ εκείνους που μετράνε πόσα πτυχία έχουνε ως επικύρωση της γνώμης τους, το άθροισμα του πόσα γνωρίζει κανείς (γνώση), και το πως κατανοεί και ερμηνεύει (μόρφωση > γνώμη) το τι έννοια έχουν αυτά που γνωρίζει, είναι δύο πολύ διαφορετικά πράγματα. Ο Αϊνστάιν κατανόησε την δομή του σύμπαντος χωρίς να έχει δοκτορά, όμως, για να πάρει κανείς δοκτορά πρέπει να σπουδάσει τι ανακάλυψε, τι κατανόησε, και τι δίδαξε ο Αϊνστάιν.
Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν παράτησε το λύκειο σε ηλικία 15 ετών επειδή ένιωθε ότι η παραδοσιακή εκπαίδευση άφηνε ελάχιστα περιθώρια για αμφισβήτηση ή σκέψη. Αφού τελικά αποφοίτησε από το λύκειο, ο Αϊνστάιν απέτυχε στις εισαγωγικές εξετάσεις του Ελβετικού Ομοσπονδιακού Τεχνολογικού Ινστιτούτου. Στη συνέχεια ολοκλήρωσε την εκπαίδευσή του σε μια ελβετική σχολή (όχι πανεπιστήμιο) στο Άαραου.
Η ενστικτώδης επιθυμία για εξερεύνηση (αποκόμιση γνώσης) είναι κεντρική στην ακούσια θέληση, την ανθρώπινη ορμή.
Η εξερεύνηση είναι τάση και ορμή κάθε είδους ζωής, το κάθε είδος ζωής με τον τρόπο του.
Η ορμή των ανθρωποειδων για εξερεύνηση βοηθήθηκε από την ευφυία του εγκεφάλου τους.
Τουλάχιστον πέντε ξεχωριστά ανθρώπινα είδη (ράτσες, επίσης γνωστές ως φυλές) ζούσαν παράλληλα με τον πρώιμο Homo sapiens: οι Νεάντερταλ, οι Ντενίσοβαν, ο Homo floresiensis, ο Homo naledi και ο Homo erectus. Ο καθένας είχε τα δικά του εργαλεία, τον δικό του πολιτισμό και τον δικό του τρόπο ζωής. Κάποιοι, όπως οι Νεάντερταλ, έθαβαν τους νεκρούς τους και δημιουργούσαν τέχνη, δείχνοντας σημάδια πολύπλοκης συμπεριφοράς πολύ πριν επιδείξουν τις ίδιες τάσεις οι Homo sapiens. Γιατί λοιπόν, στο τέλος, οι άλλοι εξαλείφθηκαν και μόνο μια ράτσα, η ράτσα των Homo sapiens επιβλήθηκε και συνεχίσαμε μόνοι μας τα τελευταία 45.000 χρόνια;
(Η επιστήμη και η ανθρωπολογία τις τελευταίες δεκαετίες κατέληξε και διδάσκει ότι δεν υπάρχουν διαφορετικές ράτσες στο είδος του Homo sapiens --του οποίου οι οπτικές διαφορές ανάμεσα σε ανθρώπους είναι τοπικές από διαφορετικά κλίματα και γεωγραφία και όχι βιολογικές, δομικές, όπως φαντάζονται και πιστεύουν οι ρατσιστές, προτείνοντας ευρηματικές ακαδημαϊκά-παιδαριώδεις σοφιστείες για να συγκαλύψουν το δηλητήριο που στάζει από το μίσος τους, συγκαλημένο σαν υποτειθέμενη λογική [μα δεν μπορεί εγώ να είμαι το ίδιο, τώρα, μ' αυτόνε τον αράπη ή 'κείνον τον κινέζο!]
Ο Homo sapiens με λευκό δέρμα εμφανίστηκε σχετικά πρόσφατα στην ανθρώπινη ιστορία, με σημαντικό αποχρωματισμό (ανοιχτόχρωμο δέρμα) στους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς να εξελίσσεται περίπου πριν από 8.000 έως 7.000 χρόνια. Ενώ οι σύγχρονοι άνθρωποι έφυγαν από την Αφρική πριν από ~40.000 χρόνια με σκούρο δέρμα, τα γονίδια του ανοιχτόχρωμου δέρματος (SLC24A5/SLC45A2) εμφανίστηκαν σε προγόνους στα βόρεια γεωγραφικά πλάτη μεγιστοποιώντας την απορρόφηση της βιταμίνης D σε περιβάλλοντα χαμηλού φωτισμού.
Λευκό δέρμα υπάρχει για μόνο περίπου 3% του χρόνου ύπαρξης του Homo sapiens.)
...και αρχισαν να αναπτύσουν πολιτισμό περίπου 4.000 χρόνια αφού έλειωσαν οι πάγοι. Πολιτισμό που εξελίσεται επί περίπου 8.000 χρόνια τώρα, ιδιαίτερα τα πιο πρόσφατα 6.000 χρόνια από τις περίπου 250.000 χρόνια, ίσως 300.000 χρόνια ύπαρξης των Homo sapiens; Οι Νεαντέρταλ υπήρξαν για περισσότερο χρόνο από εμάς, ξεκινώντας πριν περισσότερο από 500.000 χρόνια. Εμείς, μόνο 250.000 με 300.000 χρόνια.
Ο δικός μας πολιτισμός υπάρχει για περίπου μόνο 2% του χρόνου της ύπαρξης του είδους μας. Πριν 12.000-με-6.000 χρόνια είμασταν ακόμα κυνηγοί-συλλέκτες και ζούσαμε στις σπηλιές και στις σαβάνες και είχαμε μόλις ανακαλύψει την γεωργία, στην Εύφορη Ημισέληνο (σημερινό Ιράκ, Συρία, Τουρκία, Ιορδανία και Ισραήλ) ξεκινώντας εδώ και περίπου 10.000-12.000 χρόνια.
Τι ήταν αυτό που έκανε τις άλλες πέντε ράτσες ανθρωποειδών να εξαλειφθούν από το βιβλίο της Ζωής, με τελευταίους τους Νεαντέρταλ εδώ και 45.000 χρόνια, και την δική μας μια ράτσα να επιζήσει; Γιατί επέζησε μόνο μια από τις έξι ράτσες ανθρωποειδών;
Κατά την περίοδο χιλιετιών της συμβίωσης Νεαντέρταλ και Homo sapiens στην Ευρώπη, υπήρξε υπολογίσιμη γενετική διασταύρωση μεταξύ των δύο. Τα μπλε μάτια που έχουμε σήμερα, ο διαβήτης (ζάχαρο) από τον οποίο πάσχουμε, είναι κληρονομιές από τους Νεαντέρταλ.
Ίσως ο βαθμός θέλησης για εξερεύνηση, και η κατεύθυνση κατανόησης του τι ανακαλύπτεται, και η κατεύθυνση την οποία με την σειρά της δίνει αυτή η κατανόηση, έχει να κάνει με το πως και πόσο μπορεί να επιζήσει ένα είδος ζωής. Οι Νεάντερταλ παρέμειναν στην Ευρώπη χωρίς να πάνε παραπέρα --δεν ενδιαφέρθηκαν. Είχαν ικανότητες αλλά, κατά τα φαινόμενα δεν είχαν αρκετή περιέργεια. Οι Homo Sapiens όμως, έφτασαν σε κάθε τετραγωνικό μέτρο του πλανήτη Γη, μετά περπάτησαν στο φεγγάρι, και μέχρι τώρα έχουν στείλει μηχανές σε όλο το ηλιακό σύστημα, και ήδη εξερευνούν τον πλανήτη Άρη. Δυο μηχανές που έχτισε ο Homo sapiens, Voyager 1 και Voyager 2 (1976) φέτος έφτασαν σε απόσταση μιας ημέρας φωτός από τον πλανήτη Γη (εν τριακοστό εξηκοστό πέμπτο της απόστασης του ενός έτους φωτός). Τα σκάφη Voyager του Homo sapiens θα φτάσουν σε επόσταση ενός έτους φωτός από την Γη σε περίπου 18.250 χρόνια.
Είναι άραγε δυνατόν να έχει φτάσει ο Homo sapiens στο δικό του καιρό για εξάλειψη;
Να έχει φτάσει στο όριο του πόσο μπορεί να κατευθύνει την τύχη του πριν αυτοκαταστραφεί;
Πολλά γύρω μας, σήμερα, είναι αυτά που μπορούν να μας σπρώξουν προς αυτή την ερώτηση.
Το ένα και πιο σημαντικό είναι ότι ο όγκος υπάρχουσας γνώσης και η ταχύτητα διαθεσιμότητάς και μετάδωσης της γνώσης έχει ξεπεράσει το πόσα μπορούμε να κατανοήσουμε, να επαληθεύσουμε και να αποθηκεύσουμε, να μορφώσουμε γνώμη (η μορφή την οποία δίνει η γνώση στην σκέψη). Έχει υποστεί θεαματική πτώση, η κατανόηση του διαχωρισμού του τι είναι αλήθεια και τι είναι φαντασία και τι είναι ψέμα. Έχει φθίνει τραγικά η υπεθυνότητα καθώς η προσωπική γνώμη έχει γίνει πιο σημαντική στην θεώρησή της από την ίδια την γνώση.
Στο τέλος, η επιθυμία, η ορμή για εξερεύνηση έχει παραχωρήσει τα ινία στον απομονωτισμό, τον εθνικισμό και τον ρατσισμό. Τον εγωκεντρισμό. Την άγνοια. Συνταγή για εξάλειψη.
Επιβίωση μέσω επιστήμης και τεχνολογίας χωρίς κατανόηση του τι εξηγεί η επιστήμη και πως λειτουργεί η τεχνολογία. Απομονωτισμός.
Ήδη βλέπουμε αυτή την εικόνα του τέλους του πολιτισμού:
- Υπάρχουν περισσότεροι αριθμοί από το τρία και το τέσσερα! Κοίτα πόσα δάχτυλα έχουμε!
- Μην δείξεις σε κανέναν ότι το γνωρίζεις αυτό γιατί μπορεί να σε σκοτώσουν! Αυτό είναι γνώση που ανήκει μόνο στο μεγάλο πνεύμα της σπηλιάς!
Εμείς όμως, θα πρέπει, πάντα, να συνεχίσουμε να μετράμε.
~~~
