Βάρβαρος

Ενδιαφέρον πράμα συνέβη στον δρόμο για τους Δολομίτες, και προκάλεσε αυτήν την προ-Δολομιτιανή ανάρτηση η οποία θα καθυστερήσει τις φωτογραφίες από τα βουνά για καμιά μέρα.

Παρασκευή, στην οτοστράντα πάνω από την Μπολόνια, προς την Μόντενα, τέσσερεις λωρίδες, πηγαίναμε ωραία-ωραία καθώς ξαφνικά η Μαργαρίτα ανέκραξε μια χαρούμενη φωνή και έδειξε μπροστά μας, καθώς ετοιμαζόμασταν να το προσπεράσουμε, ένα τεράστιο φορτηγό, με μία τεράστια σημαία Ελληνική ζωγραφισμένη στο πίσω μέρος.

Χαρούμενοι και οι δύο -καθώς όμως πλησιάζαμε όλο και κοντύτερα, εγώ από την δική μου την μεριά χτύπησα το κούτελό μου με την παλάμη μου και ανέκραξα φωνή απελπισίας: "FUCK!!!!"

- Τι fuck? ρώτησε με απορία η Μαργαρίτα.
- Η επιγραφή με τα αρχαϊκά γράμματα κάτω από την Ελληνική σημαία, απήντησα εγώ, γράφει:

"ΠΑΣ ΜΗ ΕΛΛΗΝ ΒΑΡΒΑΡΟΣ".

Παρακάλεσα την Μαργαρίτα αν είχε την καλοσύνη να με βοηθήσει, κρατώντας μια στιγμή το τιμόνι, γιατί ήθελα να πλησιάσω την καμπίνα του φορτηγού, και, χρησιμοποιώντας και τα δύο μου χέρια, να πω στον κύριο που οδηγούσε το φορτηγό: 

"ΠΑΡΤΑ ΜΑΛΑΚΑ ΝΑ ΜΗ ΣΤΑ ΧΡΩΣΤΑΩ".

Αλλά η Μαργαρίτα δεν με άφησε, να αποπληρώσω το χρέος μου, αν και τις εξήγησα ότι δεν μπορώ να ζω με τέτοιο χρέος και έπρεπε να του τα δώσω του μαλάκα να μην του τα χρωστάω.

- Δεν χρειάζεται, μου είπε γελώντας, γιατί η επιγραφή είναι στα Ελληνικά και κανείς στην Ευρώπη, όπου οδηγεί το φορτηγό, δεν θα καταλάβει τι λέει, εκτός από άλλους Έλληνες.
- Μα ακριβώς αυτό σκέπτομαι, της απήντησα...

Προσπαθώ να μπω στο μυαλό αυτού του κρετίνου, αυτού του ζώου, που οδηγεί το φορτηγό, το οποίο, ζώον, ξέρει τι γράφει η επιγραφή, και επίσης ξέρει ότι κανείς στους δρόμους δεν θα καταλαβαίνει τι γράφει. Τι σκέπτεται, αν έχει καν την ικανότητα να σκεφτεί; Οδηγεί ένα φορτηγό λέγοντας σε όλους ότι είναι βάρβαροι και εκείνος δεν είναι, ξέροντας ότι είναι ο μόνος που καταλαβαίνει τι λέει. Τι αισθάνεται; Αισθάνεται ότι δουλεύει τους βαρβάρους; Αν οι βάρβαροι δεν καταλαβαίνουν, και εκείνος είναι ο μόνος που καταλαβαίνει, αυτό δεν τον κάνει δειλό, ή θρασύδειλο, ή κουτοπόνηρο, δηλαδή πράγματι νεοέλληνα; Δεν δημιουργεί αυτό την οξύμωρη κατάσταση να αντιστρέφεται η βαρβαρότατης στο πρόσωπο αυτού του μαλάκα;

Εκείνος είναι Έλλην, και όσοι βλέπουν το φορτηγό του στην Ευρώπη είναι βάρβαροι. Αλλά δεν τον πειράζει να κάνει εμπόριο με τους βαρβάρους, του αρέσουν τα δανικά των βαρβάρων, και εφόσον είναι βάρβαροι δεν χρειάζεται να τους ξεπληρώσει τα λεφτά τους και μπορεί να τα διαγράψει. Επειδή είναι Έλλην. Όπως και η Αθήνα διέγραψε τα δανικά από τον θησαυρό της Δήλου;

ΠΑΡΤΑ ΜΑΛΑΚΑ ΝΑ ΜΗ ΣΤΑ ΧΡΩΣΤΑΩ! Ρήση η οποία, απρεπής όπως είναι, με κάνει και εμένα βάρβαρο επειδή επιτρέπω στον εαυτό μου να την ξεστομίσει. Ποτέ όμως δεν αισθάνθηκα όσο αυτή την στιγμή ότι το να θεωρούμαι βάρβαρος είναι φόρος τιμής.


Τέλος πάντων, πήγαμε στους Δολομίτες. Εγώ κάνω σκι κατεβαίνοντας το βουνό (downhill skiing) ενώ η Μαργαρίτα δεν μπορεί να κατέβει, κάνει όμως cross country ski το οποίο χρειάζεται εντελώς διαφορετικό εξοπλισμό και είναι πολύ, πολύ πιο δύσκολο και χρειάζεται πάρα πολύ μυϊκή δύναμη -πράγμα που δεν δημιουργεί έκπληξη συνδυαζόμενο με το γεγονός ότι όταν φέρνουμε ξύλα από την ξυλαποθήκη εγώ κουβαλάω τα μικρότερα σ' ένα κουβά και η Μαργαρίτα φέρνει αγκαλιά τα τεράστια κούτσουρα ένα-ένα. Και, λόγω των υπερωριών των τελευταίων εβδομάδων που την είχανε βγάλει νοκ άουτ, εκείνη έκανε δύο μέρες σκι στα λευκά σεντόνια του κρεβατιού του ξενοδοχείου καθώς εγώ ήμουν πάνω στις λευκές πλαγιές.

Και μια που δεν είναι σωστό να κάνει σκι κανείς μόνος του είχαμε καλέσει να κάνουν σκι μαζί μου δύο φίλες μας από την Λέσχη Αλπινιστών της Ιταλίας.

Η μία από τις δύο φίλες είχε φέρει μαζί της την εντεκάχρονη κόρη της, την Μίριαμ, μαζί με άλλα δύο κοριτσάκια, φιλενάδες της.

Το βράδυ στο τραπέζι στο ξενοδοχείο, αφού φάγαμε, μετά από το επιδόρπιο, το κοριτσάκι, έντεκα χρονών κοριτσάκι, απήγγειλε τις πρώτες 21 στροφές της Ιλιάδας σε Ιταλική μετάφραση, και σταμάτησε μόνο όταν τα χειροκροτήματά μας σκέπασαν την φωνή της.

Απ το μῆνιν ἄειδε θεὰ Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος
έως το ἁζόμενοι Διὸς υἱὸν ἑκηβόλον Ἀπόλλωνα.
στα Ιταλικά.

Το είχε μάθει σπίτι, μόνη της από ενδιαφέρον. Στο σχολείο η δασκάλα δεν την πίστεψε ότι το είχε μάθει, και μπροστά στην τάξη είχαν αρχίσει να το απαγγέλουν μαζί κοιτώτας δασκάλα και μαθήτρια η μία την άλλη στα μάτια καθώς έλεγαν τους στοίχους. Η δασκάλα είχε σταματήσει μετά από μερικές στροφές και η Μίριαμ είχε συνεχίσει...

Αφού σταματήσαμε τα χειροκροτήματα της είπα ότι είμαι πάρα πολύ εντυπωσιασμένος και ότι εγώ δεν ξέρω παιδί στην Ελλάδα που να μπορεί να κάνει, ή να ενδιαφέρεται να κάνει, αυτό που είδα και άκουσα -που με έκανε τόσο περήφανο για εκείνη.

Και μετά θυμήθηκα τον οδηγό του φορτηγού που τριγυρνάει στην Ευρώπη λέγοντας σε όλους ότι "ΠΑΣ ΜΗ ΕΛΛΗΝ ΒΑΡΒΑΡΟΣ", και σκέφτηκα πόσο πολύ θα ήθελα να τον ρωτήσω αν το δικό του το παιδί που δεν είναι βάρβαρο ξέρει να απαγγέλει Ιλιάδα.

Η Μίριαμ απαγγέλει Ιλιάδα

Η μητέρα της κι εγώ την ακούμε

Η Μίριαμ αντιδρά στα χειροκροτήματα

Βάρβαροι

Η έννοια και η λέξη «Βάρβαροι» δόθηκε στο δυτικό κόσμο από την Αρχαία Ελλάδα όπου πρώτα πήρε μορφή. Εννοούσε όλους εκείνους που δεν ήταν Έλληνες: τους αλλοδαπούς. «Πας μη Έλλην βάρβαρος». Οι βάρβαροι μάλιστα δεν μπορούσαν να λάβουν μέρος στους Ολυμπιακούς αγώνες. Λέγεται, ίσως χωρίς υπόσταση σε επιστημονική πραγματικότητα, ότι η ετυμολογία της λέξης ξεκινά από την περιγραφή εκείνων οι οποίοι δεν μιλούσαν Ελληνικά και οι ήχοι που έβγαιναν από το στόμα τους ακούγονταν σαν «βαρ-βαρ» (ασχέτως με το τι θα σήμαιναν οι ήχοι αυτοί αν ο μη βάρβαρος καταλάβαινε την γλώσσα των ομιλούντων). Κάτι σαν αυτά που γράφω εδώ.

Το ενδιαφέρον στο θέμα ξεκινά όταν διερωτηθεί κανείς ποιά να είναι η σχέση μεταξύ της έννοιας που δίνει στην ψυχή ο προσδιορισμός των «άλλων» και εννοιών όπως ξενοφοβία, ρατσισμός, και αυταρέσκεια –ή, φυλετική διάκριση;

Η λέξη «βάρβαρος» δεν διήνυσε τους αιώνες και δεν ξαπλώθηκε στις γλώσσες σημαίνοντας ή επισημαίνοντας, αθώα, την διαφορετικότητα. Οι «βάρβαροι» είναι απολίτιστοι, άγριοι, επικίνδυνοι, υποδεέστεροι. «Εμείς» που δεν είμαστε «βάρβαροι» βρισκόμαστε στο κέντρο της σφαίρας του αποδεκτού. Οι «άλλοι», όχι. 

Όταν εξηγούσα στον γιό μου τι είναι ρατσισμός είχε μάθει ότι η αναφορά και μόνο σε αντικείμενο διαφορετικότητας είναι η απαρχή του ρατσισμού. Είναι η επισήμανση, πριν καν φτάσει κανείς στην κρίση ή κριτική. Και μόνο το να πει κανείς ότι οι μαύροι είναι ίσοι με τους λευκούς, ή ότι η διαφορετικότητα δεν σημαίνει ανωτερότητα-κατωτερότητα, ακόμα και μόνο η επισήμανση έστω και με θετικότητα, και προς απόρριψη του ρατσισμού, υποδεικνύει την ύπαρξη της αντίθετης γνώμης, της αρνητικής: και, η υπόνοια της αντίθετης γνώμης την διαιωνίζει δίνοντας της υπόσταση έστω και όταν διαφωνούμε μαζί της. Ο γιός μου έμαθε ότι ή όλοι οι άνθρωποι στην Γη είναι βάρβαροι, ή κανείς. Εμείς, με τον γιό μου, προτιμάμε το «κανείς».

Η ξενοφοβία, ο ρατσισμός ξεκινά από την αποδοχή του όμοιου, την αυταρέσκεια, και τον προκύπτοντα διαχωρισμό από το διαφορετικό. Έχει σαν βάση την μη κατανόηση και την αποξένωση ή φόβο που αυτή δημιουργεί. Εκείνο που φοβόμαστε προσπαθούμε να το καταστρέψουμε και να επιτύχουμε την ανυπαρξία του αντικειμένου του φόβου. Τι θα απαντούσε ένας Χρυσαυγίτης αν του έλεγε κάποιος ότι στην πραγματικότητα φοβάται τον άνθρωπο τον οποίον σπάει στο ξύλο; Ότι οι ακροδεξιοί είναι δειλοί και ότι ο φασισμός δεν είναι τίποτα άλλο από αυταρέσκεια; Ότι η αυταρέσκεια που θεωρεί άλλους υποδεέστερους, ή επικίνδυνους υπάρχει μόνο σαν αποτέλεσμα έλλειψης κατανόησης και γνώσης; Αμορφωσιά.

Η διαφορετικότητα δεν είναι διαχωριστική αλλά ενωτική: το νεφρό και η καρδιά, το κόκαλο και το δέρμα, είναι πράγματα πολύ διαφορετικά το ένα από το άλλο, όμως όλα αυτά τα διαφορετικά πράγματα μαζί αποτελούν το κορμί μας, όπως όλες οι φυλές, λαοί, πολιτισμοί και ιδέες αποτελούν την ανθρωπότητα, όπως όλα τα είδη αποτελούν την ζωή…

Οι αρχαίοι «ημών» πρόγονοι μας έδωσαν φιλοσοφία, επιστήμη και πολιτισμό, όπως επίσης μας έδωσαν τον Πελοποννησιακό πόλεμο, όπως μας έδωσαν και Πυθία, όπως μας έδωσαν και τους βαρβάρους. Ουδείς τέλειος, και πρώτος ατελής ο πολιτισμός που επιτρέπει το χρήμα και τους πολέμους. Και τον διαχωρισμό των διαφορετικών.

Η πρόοδος δεν έρχεται με πρόβλεψη αλλά με διαπίστωση. Εξαρτάται από το άτομο, και την κοινωνία που αποτελείται από άτομα, να διαχειριστεί την διαπίστωση.

Η διαπίστωση δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν εξήγηση γιατί η εξήγηση είναι η αδελφή της δικαιολογίας. Αλλά πολλά που βλέπω γύρω μου είναι η δικαιολογία και ο ρατσισμός των μη-βαρβάρων.

Πως περιγράφεις το χρώμα κόκκινο, ή πράσινο, ή μπλε σε έναν άνθρωπο που είναι εκ γενετής τυφλός; Το έχετε προσπαθήσει ποτέ; Πως μπορώ να βοηθήσω στην διαπίστωση του ρατσισμού όταν η ράτσα μας προσδιόρισε την έννοια των βαρβάρων;

…ιδίως όταν πηγαίνουμε στις πύλες να περιμένουμε τους βαρβάρους, λατρεύοντας και μισώντας τους, θέλοντάς τους και φοβούμενοι τους, ανάλογα με τις εποχές, συχνά και τα δύο μαζί, και ξυλοδέρνωντας τους βάρβαρους που είναι ήδη μέσα, ή πληρώνοντάς τους ξεροκόμματα για την δουλειά που δεν θέλουμε να κάνουμε εμείς, πάλι ανάλογα με τις εποχές.  Και, πάντα ζητώντας τους λεφτά είτε σαν αφεντικά είτε σαν επαίτες.

Πως περιγράφεις, σε εκείνον που εφηύρε την έννοια «βάρβαροι», ότι, αντικειμενικά, οι «άλλοι» θα έβλεπαν τον ίδιο σαν βάρβαρο κατά την έννοια που ο ίδιος εφηύρε.