Παράδοξο;

 

Enrico Fermi:
Μα που είναι όλοι;!

Ο Ενρίκο Φέρμι, Νόμπελ Φυσικής 1938, ήταν Ιταλός και πολιτογραφημένος Αμερικανός φυσικός, γνωστός ως ο δημιουργός του πρώτου τεχνητού πυρηνικού αντιδραστήρα στον κόσμο, του Chicago Pile-1, και μέλος του Σχεδίου Μανχάταν. Έχει χαρακτηριστεί ως ο «αρχιτέκτονας της πυρηνικής εποχής» και ο «αρχιτέκτονας της ατομικής βόμβας», εργαζόμενος με άλλους φυσικούς στην Ομάδα του Ρόμπερτ Οπενχάιμερ στο Λος Άλαμος του Νέου Μεξικού. 

Κατά την διάρκεια μιας συζήτησης το 1950 με συναδέλφους στου οποίους συμπεριλαμβανόταν και ο φυσικός Εμίλ Κονοπίνσκι ο οποίος και διαιώνισε την συζήτηση αυτή στην κοινή γνώση, ο Ενρίκο Φέρμι έκανε μια ερώτηση μεταξύ σοβαρού και αστείου. 

Ο Φέρμι ρώτησε: «Μα που είναι όλοι;»
“But where is everybody?”

Εννοούσε, αφού λογικά πρέπει το σύμπαν να είναι γεμάτο ζωή, με αρκετούς τεχνολογικούς πολιτισμούς,

που είναι όλοι τους; Πως δεν μας έχουν επισκεφθεί και ούτε καν έχουμε ανιχνεύσει την ύπαρξή τους;

Και αυτή η ερώτηση έμεινε στην ιστορία της Επιστήμης ως «Το Παράδοξο του Φέρμι»
"The Fermi paradox”

Το παράδοξο του Φέρμι είναι η ασυμφωνία μεταξύ της έλλειψης απόδειξης για την ύπαρξη προηγμένης εξωγήινης ζωής και της προφανώς υψηλής πιθανότητας ύπαρξής της. 

Και εδώ βρίσκεται το ενδιαφέρον το οποίο ο νους ενός απλού ανθρώπου αδυνατεί να το «χωρέσει». 

Το παράδοξο δεν ρωτά αν υπάρχουν ή όχι είδη ζωής και προηγμένοι πολιτισμοί έξω από την Γη. Αυτό η επιστήμη το παίρνει σαν δεδομένο πλην αδύνατο να βεβαιωθεί. Μάλιστα, πολλοί επιστήμονες πιστεύουν ότι στην ύπαρξη και εξέλιξη του Σύμπαντος η εξέλιξη αυτή τείνει πάντα προς την ζωή δια της οποίας το Σύμπαν αποκτά αυτοσυνειδητοποίηση της ύπαρξης του (ομάδες δισεκατομμυρίων δισεκατομμυρίων ατόμων τα οποία μαζί συνεργαζόμενα καθώς χτίζουν μια μονάδα ενός είδου ζωής, έναν άνθρωπο φερ' ειπείν, συλλογικά σκεπτόμενα, εξετάζουν την προέλευση και την εξέλιξη αυτών των ίδιων των ατόμων). 

(Δηλαδή, όταν εμείς που αποτελούμαστε από άτομα σπουδάζουμε στην φυσική το τι είναι άτομα, σε μια πολύ πραγματική επιφάνεια είμαστε άτομα που αναλύουν την φυση του ίδιου του εαυτού τους)

Η ζωή που εξελίσεται σε μικρόβια, αμοιβάδες κλπ., θεωρείται, λογικά, πολύ διαδεδομένη, τα ζώα θεωρούνται σπανιότερα και οι τεχνολογικοί πολιτισμοί σπάνιοι --όμως ένας πολιτιμός δεν είναι απαραίτητο να είναι τεχνολογικός για να είναι προηγμένος.

Το παράδοξο του Φέρμι εξηγεί ότι λόγω των ασύλληπτα, για τον άνθρωπο, τρομακτικά μεγάλων αποστάσεων στον χώρο αλλά και στον χρόνο του σύμπαντος, σε συνδυασμό με την ύπαρξη και κινητικότητα ειδών ζωής όπως εμείς, είναι πρακτικά αδύνατο για είδη ζωής σε διαφορετικά αστρικά συστήματα να αντιληφθούν την ύπαρξη άλλων σε άλλα αστρικά συστήματα, πόσο μάλλον να τους συναντήσουν. 

Ένα απλό παράδειγμα: Το κοντινότερό μας άστρο, Πρόξιμα Κένταυρος, απέχει από εμάς 4,2 έτη φωτός. Τα σημερινά διαστημόπλοιά μας, που μπορούν να αναπτύξουν ταχύτητα 28.000 χιλιόμετρα την ώρα (7,8 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο) χρειάζονται πάνω από 40.000 χρόνια για να φτάσουν στο Πρόξιμα Κένταυρος. Ο Γαλαξίας μας, ένας από δισεκατομμύρια γαλαξίες στο σύμπαν, έχει διάμετρο περίπου 100.000 έτη φωτός. Τα διαστημόπλοιά μας, για να ταξιδέψουν ένα 20% μόνο της διαμέτρου του γαλαξία μας χρειάζονται διακόσια εκατομμύρια χρόνια. Περίπου ένα δισεκατομμύριο χρόνια για να ταξιδέψουν από την μια άκρη του γαλαξία μας στην άλλη. 

Ο Φέρμι, και η φυσική, προτείνει ότι η επαφή μεταξύ πολιτισμών, ακόμα και η γνώση ύπαρξής τους, είναι αδύνατη. Δεν πρόκειται ποτέ να τους συναντήσουμε, και μάλλον δεν πρόκειται να γνωρίσουμε ποτέ αν υπάρχουν καν.

Αξίζει να το δείτε αυτό:

https://www.youtube.com/watch?v=6ohoqQqXes0

(Διάρκεια: 17 λεπτά)

«Η πραγματικότητα μας αναγκάζει να αντιμετωπίσουμε μια αλήθεια που αποφεύγουμε πάση θυσία. Το παράδοξο του Φέρμι. Πού είναι όλοι; Γιατί δεν μας επισκέπτονται; Γιατί δεν ανιχνεύουμε τα ραδιοσήματά τους με τα ραδιοτηλεσκόπιά μας; Ίσως η απάντηση είναι απλή και θλιβερή. Είναι όλοι παγιδευμένοι στα 'νησιά' τους, στους πλανήτες τους, όπως ακριβώς κι εμείς. Ίσως υπάρχουν εκατομμύρια πολιτισμοί στον Γαλαξία μας. Αλλά η μέση απόσταση μεταξύ των πολιτισμών θα μπορούσε να είναι 1.000 ή 2.000 έτη φωτός. Τα διαστημόπλοιά μας, ανιχνευτές που εκτοξεύτηκαν το 1977, πριν από 48 χρόνια, Voyager 1 και Voyager 2, μόλις τώρα πέρασαν το ορόσημο της Μίας Ημέρας Φωτός απόσταση από τη Γη. Μια μέρα-φωτός 48 χρόνια, 365 μέρες-φωτός 48 x 365 = 17.520. Για να διανύσουν ένα μόνο Έτος Φωτός, 25% της απόστασης προς το κοντινότερό μας άστρο, χρειάζονται άλλα 17.520 χρόνια. Το κοντυνότερό μας άστρο, ο γείτωνας μας, απέχει 4,2 έτη φωτός. Με την ταχύτητα των Voyager (περίπου 61.000 χλμ την ώρα ή 17 χλμ το δευτερόλεπτο): 73.600 χρόνια.»

«Η απεραντοσύνη και οι αποστάσεις σε χώρο και χρόνο δεν είναι ένας μεγάλος ωκεανός που περιμένει ηρωικούς εξερευνητές με τα πλοία τους. Είναι ένα απαγορευτικό φράγμα.»

«Αν ένας πολιτισμός διπλα μας, στο διπλανό μας άστρο μας στείλει ένα μήνυμα στη ταχύτητα του φωτός να μας πει 'Γειά-χαρά, παιδιά!' το μήνυμα θα κάνει 4,2 χρόνια να φτάσει σ' εμάς και η απάντησή μας 'Τι χαμπάρια, ρε;' θα πάρει άλλα 4,2 χρόνια να την διαβάσουνε.»

Επίσης, αυτό:

https://www.youtube.com/watch?v=v_fXaIV9Wks

(Διάρκεια: 19 λεπτά)

~~~

Αλλά, πέρα από τις αποστάσεις στον χώρο και στον χρόνο υπάρχει και ένας άλλος παράγοντας: 

Η πραγματική μας ερώτηση την οποία κάνουμε, δεν είναι αν υπάρχει ζωή πέρα από την Γη. Είναι αν υπάρχει ζωή πέρα από την Γη όπως εμείς γνωρίζουμε την ζωή ("Life as we know it"). Όχι γενικά «ζωή», αλλά ζωή όπως την γνωρίζουμε, όπως την κατανοούμε. Δεν μπορούμε να αναγνωρίσουμε «ζωή» η οποία να είναι βασισμένη σε βιολογία την οποία δεν γνωρίζουμε και δεν κατανοούμε. Δεν ξέρουμε καν τι θα ήταν ζωή την οποία δεν κατανοούμε ότι μπορεί να υπάρχει. Δεν υπάρχει καν συμφωνία ανάμεσά μας, επιστημονική ή φιλοσοφική ως προς τον προσδιορισμό του τι είναι ζωή. Όμως η πιθανότητα του να υπάρχει ζωή την οποία να μην έχουμε την δυνατότητα ή απλά την γνώση για να την κατανοήσουμε, ή να την ανιχνεύσουμε, είναι περισσότερο από σίγουρο: είναι δεδομένο. 

Θα μου πείτε, μα βάση ποιου σκεπτικού να πιστέψουμε, χωρίς απόδειξη, ότι υπάρχει ζωή έξω από την Γη; Μα, ρε παιδιά, εδώ πιστεύουμε και λιβανίζουμε και σταυροκοπιόμαστε χωρίς καμια απόδειξη ότι ένας γέρος στον ουρανό έφτιαξε όλο αυτό το σύμπαν μόνο για μας, σε έξι μέρες, οταν έπλητε και βαρέθηκε να είναι μόνος του, και να μην πιστέψουμε κάτι το πολύ απλούστερο και λογικότερο: πως ότι έγινε εδώ έγινε κι' αλλού; Ότι, ομάδες ατόμων έχτισαν μόρια, κύτταρα, ζωικό ον, με εγκέφαλο, και άρχισαν να σκέπτονται.

Τώρα βέβαια φτάνουμε στο ζουμί της υπόθεσης. Τι είναι αυτό που μας πείθει ότι η ζωή όπως την γνωρίζουμε («Εμείς») δεν είναι απλά ένα αποτυχημένο πείραμα της τυχαίας φυσικής εξέλιξης και στην πραγματικότητα δεν είμαστε παρά ένα κοσμικό καλαμπούρι καταδικασμένο από την τυχαία φύση μας σε αυτοκαταστροφή επειδή αλληλοσκοτωνόμαστε συνεχώς και δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε σε τίποτα; 

Κοιτάξτε, άλλωστε, πόσο αδιαισθητικός είναι o ανθρωπος: πόσο δύσκολο είναι απλά και το να επικοινωνούμε μεταξύ μας: Αίσθηση πρέπει να μετατραπεί σε σκέψη, σκέψη σε γλώσσα, γλώσσα σε ηχητικά κύματα, ηχητικά κύματα σε γλώσσα, γλώσσα σε σκέψη, σκέψη σε αίσθηση. Και υπάρχουν εκατοντάδες γλώσσες και διάλεκτοι, και κουλτούρες. Πόσο πιο απλή και βιώσιμη και ακριβής είναι η επικοινωνία για πιθανά είδη ζωής που ενώνουν τις αισθήσεις τους με τηλεπάθια χωρίς την ανάγκη της ανθρώπινης κάκιστης επικοινωνίας και παρεξηγήσεων! Εμείς χρειαζόμαστε αρσενικό-θηλυκό για διαιώνιση αντί διαχωριστική αναπαραγωγή ενός φύλου. Και, η ζωή μας των περίπου 80 περιστροφών γύρω από το άστρο μας δεν είναι παρά ένα «δευτερόλεπτο» στον κοσμικό χρόνο, σαν μια σπίθα που λάμπει και σβήνει. Εμείς χρειαζόμαστε καύσιμα που έρχονται σαν τροφή την οποία πρέπει να βρούμε και να ετοιμάσουμε για κατανάλωση, και, μετά αφήνουμε πίσω μας απόβλητα, πιπί-κακά και εκπνοή. Συν, η ύπαρξή μας είναι μια ιστορία πολέμων, φόνων, βασανιστηρίων, ρατσισμού μεταξύ μας… συν, η συνεχής αλλαγή της σύστασης της βιόσφαιρας από ενέργειές μας την καθιστά μη-βιώσιμη στην μακρά πνοή για το είδος μας. Αυτό που λέμε «τέχνη» και «λογοτεχνία» δεν είναι παρά φαντασιώσεις του πως θα θέλαμε να ήταν η ζωή. Περνάμε την ζωή μας με φαντασιώσεις, διαβάζοντας νουβέλες και κοιτάζοντας σινεμά και τηλεόραση για να ξεφύγουμε από την πραγματικότητα της ζωής μας. Η ικανότητα να οραματιζόμαστε εκείνο που ορίζουμε ως όμορφο μας χρησιμεύει όχι για να χτίσουμε αλήθεια αλλά να δραπετεύσουμε στην φαντασία, στους ευσεβείς πόθους. Ζούμε σε συνεχή και πλήρη άρνηση της πραγματικότητας και χρεαζόμαστε έναν θεό που εφηύραμε για να ειμαστε πιο σίγουροι ότι ο γονιός θα μας φροντίσει αντί να φροντίσουμε εμείς τους εαυτούληδές μας και το περιβάλλον μας. Είμαστε ύλη σαν αυτή που τα όνειρα χτίζει, και η ζωούλα μας κλείνει τον κύκλο με έναν ύπνο. 

Η φύση, το σύμπαν, σίγουρα πρέπει να έχει εξελίξει άλλα, πολύ περισσότερο βιώσιμα και θετικά είδη ύπαρξης, αλλού, σε άλλο χώρο, σε άλλο χρονικό πλαίσιο, με πολύ αξιόλογη κοινωνική συνοχή και έλεγχο της επίρροής της εξέλιξής τους. Είδη ζωής τα οποία εμάς μπορεί να μας δουν σαν ένα καρκίνωμα από το οποίο πρέπει να λυτρώσουν την βιόσφαιρα της Γης για να λυτρώσουν από μας όλα τα άλλα είδη ζωής της Γης. 

Άλλωστε, τι μπορει να μας πείσει ότι η εξέλιξή μας δεν πήγαινε μια χαρά, αλλά, ξαφνικά επιταχύνθηκε με παρανοϊκή ταχύτητα πέρα από τις ικανότητές μας να την παρακολουθήσουμε και να την ελέγξουμε σαν κοινωνία από τον δέκατο ένατο αιώνα. 

Γιατί να μην ισχύει ότι κάπου γύρω στον δέκατο ένατο αιώνα, ή στον εικοστό αιώνα η αρμονία μεταξύ εξέλιξης του πολιτισμού μας και εξέλιξης του νου μας έχασαν την αμοιβαία αντιστοιχία μεταξύ τους και ο νους δεν μπορεί πλέον να παρακολουθήσει και να ελέγξει την τεχνολογία και τις δυνατότητες που μας παρέχει; Το να περιμένουμε ότι θα διαχειριστουμε την τεχνολογία μας είναι ίσως σαν να ζητάμε από ένα παιδάκι 4 χρονών να οδηγήσει αυτοκίνητο στους αυτοκινητόδρομους.

(Ακόμα περισσότερο, τι μπορει να μας πείσει ότι η εξέλιξή μας δεν πήγαινε υπέροχα μέχρι πριν δυό χιλιάδες χρόνια, με πολλούς θεούς όπου ο κάθε θεός και η κάθε θεά αντιπροσώπευε, συμβόλιζε μια επιστήμη, και μετά τα κάναμε θάλασσα, τα παρατήσαμε όλα στα χέρια ενός Θεού-μπαμπά μ'ένα γιό μισόγυμνο πάνω σ' ένα σταυρό, κι' εμείς παριστάνουμε τα άνευ ευθύνης άτακτα παιδιά του να μας δίνουν οι παπάδες άφεση αμαρτιών καθώς καιμε τις κοκκινομάλλες ευρωπαίες στην πυρά για μάγισσες.)

Συγκεντρωνόμαστε σε ομάδες εκείνων που μοιάζουν μεταξύ τους:

• Ομάδα ίδιας γλώσσας ενώ οι άλλοι μιλάνε διαφορετικές γλώσσες,
• Ομάδα ίδιου χρώματος δέρματος ενώ οι άλλοι έχουν διαφορετικό χρώμα δέρμα,
• Ομάδα αρσενικών έναντι ομάδας θηλυκών,
• Ομάδα μιας σεξουαλικής προτίμησης έναντι ομάδων διαφορετικών σεξουαλικών προτιμήσεων,
• Ομάδα που πιστεύει σε μια θρησκεία ή κοσμοθεωρία, έναντι ομάδων διαφορετικών πίστεων,
• Ομάδα που πιστεύει στην επικράτηση του ισχυρότερου έναντι ομάδας ισότητας και αλληλοβοήθειας,
• Ομάδα από ίδια γεωγραφική προέλευση, έναντι των «ξένων» από «αλλού»,
• Ομάδα εκείνων που πιστεύουν ότι έχουν δίκιο έναντι όλων των άλλων που κάνουν «λάθος»,
• Κλπ., κλπ…

Όλες οι παραπάνω ομάδες μπλεγμένες σε ομάδες και υπο-ομάδες σε ένα κοινωνικό σύμπλεγμα άρνητικότητας και απόστασης.

Ο γελοίος, παιδαριώδης και λυπηρός τρόπος, ιδίως, με τον οποίον διαχειριζόμαστε το καινούργιο φρούτο της κοινωνικής δικτύωσης και της τεχνητής (άνευ-νόησης) νοημοσύνης την τελευταία εικοσαετία δείχνει μάλλον προς το ότι ένώ νομίζουμε στην φαντασία μας ότι χτίσαμε καταπληκτικό πολιτισμό, στην πραγματικότητα είναι πιθανόν να έχουμε ήδη αυτοκαταστραφεί, έχοντας ήδη σκοντάψει και πέσει. Πόση πιθανότητα βλέπετε να έχουμε ήδη φάει τα μούτρα μας, σαν πολιτισμός, και να μην τό 'χουμε πάρει ακόμα χαμπάρι;

~~~

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
απλά γεγονότα:

ESA (European Space Agency)

Ο Γαλαξίας μας διεθνώς ονομάζεται Milky Way Galaxy, για να ακολουθήσει κατά λέξη την εννοια

της Ελληνικής λέξης γαλαξίας, γάλα χυμένο στον ουρανό από το στήθος της Θεάς Ήρας.

Εικόνα φτιαγμενη από την ESA (European Space Agency),

τον μικρό κύκλο τον έκανα κίτρινο και μέτρησα σε κλίμακα και έβαλα την κουκκίδα στην μέση
του κύκλου. Λεπτομέρειες και οδηγείες παρακάτω.

Ο Γαλαξίας μας είναι δομής κυκλικής με βραχίωνες, δομή που λέγεται Spiral Galaxy.

Η διάμετρός του από άκρη σε άκρη είναι περιίπου 100.000 έτη-φωτός,
δηλαδή το φως χρειάζεται 100.000 χρόνια για να ταξιδέψει
από την μια άκρη του γαλαξία ως την άλλη.

(ενώ το φως χρειάζεται:
ένα δευτερόλεπτο για να κάνει εφτάμισι περιστροφές γύρω από την Γη και 
ένα δευτερόλεπτο για να φτάσει από την Γη στο φεγγάρι μας, 
500 δευτερόλεπτα για να φτάσει από τον ήλιο στην Γη, και, 
9.600 δευτερολεπτα για να φτάσει από τον ήλιο στον πλανήτη Ουρανό.)

(Ο κοντινότερος γειτονικός μας γαλαξίας είναι ο γαλαξίας της Ανδρομέδας, επίσης spiral γαλαξίας, δύο φορές μεγαλύτερος σε διάμετρο από τον δικό μας τον Milky Way. Ο γαλαξίας της Ανδρομέδας επέχει από το δικό μας, τον Milky Way, δυόμισι εκατομμύρια έτη-φωτός. Δηλαδή, το φως που βλέπουμε σήμερα να φτάνει σε εμάς από τον γαλαξία της Ανδρομέδας ξεκίνησε το ταξίδι του πριν δυόμισι εκατομμύρια χρόνια, όταν οι Μεγάλοι Πίθηκοι είχαν μόλις ξεκινήσει να εξελίσσονται στην Γη. Ο γαλαξίας της Ανδρομέδας κατευθύνεται κατά πάνω μας και σε τέσσερα περίπου δισεκατομμύρια χρόνια θα συγκρουστεί με τον Milky Way καταλήγοντας σε έξι έως οκτώ δισεκατομμύρια χρονια από σήμερα στον ένα υπεργαλαξία Milkomeda.)

Στην παραπάνω εικονα, προς το κέντρο του γαλαξία μας βλέπετε την περιοχή γέννησης καινούργιων άστρων που είναι πολύ φωτεινή. Στο κέντρο του γαλαξία μας βρίσκεται μια υπερ-μαζική Μαύρη Τρύπα βαρύτητας γύρω από την οποία περιστρέφονται όλα τα περίπου 200.000.000 άστρα του γαλαξία και οι πλανήτες τους, κι' εμείς μαζί.

Ο γαλαξίας μας ταξιδεύει (κινείται) μέσα στο σύμπαν με ταχύτητα 630 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο. Η ταχύτητα αυτή μετρήθηκε σε σχετικότητα με το κοσμικό φόντο μικροκυμάτων.

Το ηλιακό μας σύστημα ταξιδεύει (κινείται) γύρω από το κέντρο του γαλαξία με ταχύτητα 230 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο.

Ο γαλαξίας κάνει περίπου 235 εκατομμύρια χρόνια να κάνει μια περιστροφή γύρω από τον εαυτό του.

~~~

Η ανθρωπότητα ανακοινώνει την ύπαρξή της στο σύμπαν κάθε δευτερόλεπτο της ημέρας επί περίπου 100 χρόνια τώρα, από τότε που άρχισε η χρήση ραδιοκυμάτων μεταξύ 1900 και 1910. Το πρώτο τηλεοπτικό σήμα, που ταξιδεύει ακόμα στο διάστημα ξεκίνησε το 1936 από τους Ολυμπιακούς αγώνες του Βερολίνου. Ναι, η πρώτη τηλεοπτική εικόνα, ο πρέσβης της ανθρωπότητας στο σύμπαν, είναι μια εικόνα του Αδόλφου Χίτλερ να καλωσορίζει τα έθνη στους Ολυμπιακούς αγώνες του Τρίτου Ράιχ, στο Βερολίνο το 1936. 

Η πρώτη τηλεοπτική εικόνα που εξέπεμψε η Γη προς το διάστημα.

Στις 16 Νοεμβρίου του 1974 στείλαμε ένα μήνυμα προς εξωγήινους πολιτισμούς από το ραδιοτηλεσκόπιο του Αρεσίμπο στο Πουέρτο Ρίκο, ελπίζοντας ότι κάποιος, κάπου, κάποτε, θα λάβει τα διαπιστευτήριά μας, και ίσως να έρθει να μας καλωσορίσει στην γαλακτική κοινότητα.

Το πιάτο του ραδιοτηλεσκοπίου στο Αρεσίμπο του Πουέρτο Ρίκο.

Τα ραδιοκύματα, τηλεοπτικά σήματα, και υψηλής ισχύς ραδιομηνύματα φθίνουν καθώς ταξιδεύουν. Τα σήματα από την Γη που ανακοινώνουν την ύπαρξη και την τοποθεσία της ανθρωπότητας δεν είναι πλέον ανιχνεύσιμα μετά από περίπου 80 έως 120 έτη-φωτός απόσταση από την Γη.

Δηλαδή, στον διαμέτρου 100.000 ετών-φωτός γαλαξία μας υπάρχει μια σφαίρα ακτίνας 100 ετών-φωτός, διαμέτρου 200 ετών φωτός, μέσα στην οποία περιοχή, αν υπάρχει τεχνολογικός πολιτισμός κάπου μέσα σε αυτά τα 200 έτη-φωτός, και ψάχνουνε, μπορούν να βρουν το ότι υπάρχουμε.

Αν υπάρχουν κάποιοι σε απόσταση, ας πούμε 15 ετη-φωτός από εμάς, δίπλα μας δηλαδή, και μόλις ανακάλυψαν τα σήματά μας ξεκίνησαν να έρθουν να μας γνωρίσουν, και έχουν διαστημόπλοια σαν τα δικά μας, θα φθάσουν εδώ σε περίπου 160.000 χρόνια. Αν έχουν πολύ προηγμένα διαστημόπλοια μπορεί και να φθάσουν σε εμάς πολύ, πολύ σύντομα, σε 1.000 χρόνια.

Το σύμπαν υπάρχει επί 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια και ο τεχνικός μας πολιτισμός χρειάστηκε 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια να εξελειχθεί από αμινοξέα μέχρι χόμο σάπιενς, και 200.000 χρόνια για να χτίσει ο χόμο σάπιενς τεχννολογικό πολιτισμό και να φτάσει εκεί που είμαστε. Πιθανόν να υπάρχουν εκατομμύρια τεχννολογικοί πολιτισμοί στον γαλαξία μας, αλλά σπαρμένοι σε 100.000 έτη φωτός σε 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια, δεν πρόκειται ποτέ να συναντήσει κανείς κανένα, και ούτε μάλλον να ανιχνεύσει κανείς τους άλλους.

Σκεφτείτε την τρισδιάστατη αριθμητική (χώρος-χρονος):

Αν εξελίσσονται τεχνικοί πολιτισμοί σε απόσταση 1.000 ετών φωτός ο ένας από τον άλλο, και αυτό συμβαίνει κάθε ένα εκατομμύριο χρόνια, στα 100.000 έτη φωτός των 13,8 δισεκατομμυρίων ετών φωτός, γεννήθηκαν εκατομμύρια πολιτισμοί σαν τον δικό μας και περισσότερο προηγμένοι αλλά σε κάθε δεδομένη στιγμή υπήρχε μόνο ένας, μοναχικός, για την διάρκεια της ύπαρξής του. Αλλά και να υπήρχαν δύο πολιτισμοί, γειτονικοί, δεν θα ήταν ανιχνεύσιμοι ο ένας από τον άλλον επειδή τα ραδιοσήματά τους θα έφθιναν πολύ πριν φτάσουν στον άλλο.

Η ανθρώπινη επιστημονική φαντασία μας ξεγέλασε: Ενώ οι υποθέσεις της μπορεί είναι εφικτές, δεν θα το βεβαιώσουμε ποτέ από ιδίας πείρας. Κανείς δεν θα μας επισκεφτεί ποτέ, κανέναν δεν θα επισκεφτούμε, και ποτέ δεν θα λάβουμε αποδείξεις ύπαρξης άλλων.

~~~

Θέλετε να δείτε σε πόσο μέρος του γαλαξία η ανθρωπότητα ανακοινώνει την ύπαρξή της;

Σε ντεσκτοπ ή λαπτοπ κάντε κλικ να μεγαλώσει η εικόνα του γαλαξία και μετά δεξί-κλικ στην μεγάλη εικόνα να την κατεβάσετε σε μεγεθος 1600 πιξελς στο κομπιούτερ σας ώστε να μπορείτε να την μεγενθύνετε αρκετά, να ζουμάρετε μέσα, για να παρακολουθήσετε τις παρακάτω λεπτομέριες.

Ή, κατεβάστε αυτό το jpg το οποίο είναι 4000 πίξελς: https://thinkworks.com/Milky-way.jpg.

Αρχίστε να την μεγενθύνετε, να ζουμέρετε, προς τα εκεί που λέει "Orion Arm" (βραχύων Ωρίωνος). Θα δείτε έναν κίτρινο κύκλο που υποδεικνύει την γειτονιά μας του Γαλαξία. Στην κλίμακα της εικόνας, ο κίτρινος κύκλος έχει διάμετρο περιπου 750 έτη-φωτός

Στο κέντρο του κίτρινου κύκλου θα δείτε μια κίτρινη κουκκίδα. 
Στην κλίμακα της εικόνας, η κίτρινη κουκκίδα έχει διάμετρο περιπου 200 έτη-φωτός (η κουκκίδα είναι εν-πεντακοσιοστό της διαμέτρου του γαλαξία). Μέσα στην κίτρινη κουκκίδα βρίσκεται όλο το ηλιακό μας σύστημα, το άστρο Πρόξιμα Κένταυρος και όλα τα γειτονικά μας άστρα που βρίσκονται μέχρι και ως 100 έτη-φωτός από εμάς, περίπου 10.000 άστρα, με πλανήτες γύρω από τα περισσότερα άστρα. Όλα τα ξεχωριστά άστρα που βλέπουμε στον ουρανό μας την νύχτα βρίσκονται μέσα στην κουκκίδα αυτή (και επίσης βλέπουμε, πίσω από τα ξεχωριστά άστρα, πολύ πολύ μακριά το φωτεινό κέντρο του γαλαξία με εκτομμύρια άστρα τα οποία λόγω της απόστσης τα βλέπουμε σαν ένα φωτεινό νέφος). 

Μόνο όποιος βρίσκεται μέσα στην κίτρινη κουκκίδα, στην παραπάνω εικόνα μπορεί να ανιχνεύσει την ύπαρξη του τεχνολογικού πολιτισμού της ανθρωπότητας. Αλλά για να μας ακούσει κάποιος, τώρα, ο πολιτισμός τους, σε ένα από τα 10.000 αυτά άστρα που απέχουν από εμάς μέχρι και 100 έτη-φωτός πρέπει να είχε αναπτυχθεί παράλληλα με εμάς και όχι σε άλλες στιγμές του χρόνου κατά τα 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια για τα οποία υπάρχει χρόνος. Και, για πόσο άραγε καιρό, για πόσο χρόνο, ένας πολιτισμός βρίσκεται σε αυτή την τεχνολογική φάση; Εμείς μέχρι σήμερα, 100 χρόνια. Και, αν προχωρήσουμε όπως προχωρούμε τώρα, ο τεχνικός μας πολιτισμός μας θα έχει αυτο-καταστραφεί πριν καν χτυπήσει 200 χρόνια.

Δεν υπάρχει χρόνος για να ανιχνευτούμε στο ίδιο χρονικό πλαίσιο από άλλους, πόσο μάλλον να συναντηθούμε. Ψάχνουμε για ραδιοκύματα άλλων πολιτισμών αλλά για να τα ανιχνεύσουμε πρέπει να έφυγαν από όχι περισσότερο από 100 έτη-φωτός από εμάς, και να στάλθηκαν κατά τα τελευταία 100 χρόνια.

Εκατό έτη φωτός σε ένα γαλαξία εκατό χιλιάδων ετών-φωτός και εκατό χρόνια τεχνικού πολιτισμού σε 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια ύπαρξης είναι λιγότερο από μια σταγόνα σε ένα ωκεανό.

Επιπλέον εικόνες της τοποθεσίας μας στον γαλαξία,
και της τοποθεσίας του Γαλαξία στην γαλακτική περιοχή:

https://i0.wp.com/oikofuge.com/wp-content/uploads/2023/04/Annotated-Arms.jpg?ssl=1

https://www.space.com/19915-milky-way-galaxy.html

https://cdn.sci.news/images/enlarge9/image_10178_1e-Solar-System-Tunnel.jpg

https://en.wikipedia.org/wiki/Milky_Way#/media/File:06-Local_Group_(LofE06240).png

https://en.wikipedia.org/wiki/Milky_Way#/media/File:07-Laniakea_(LofE07240).png

Wikipedia:
https://en.wikipedia.org/wiki/Milky_Way

Κι’ αν ακόμα στον γαλαξία μας και μόνο αναπτύχθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες τεχνικοί πολιτισμοί, η αχανής έκταση του χώρου και του χρόνου υπαγορεύουν ότι ούτε δύο από αυτούς δεν θα έχουν την ευκαιρία της σύμπτωσης χωροχρόνου να αντιληφθούν ο ένας τον άλλον. 

Από την άλλη μεριά, γιατί άραγε είμαστε τόσο σίγουροι ότι ένας πολιτισμός πρέπει να είναι τεχνολογικός για να θεωρηθεί προηγμένος. Ένα είδος ζωής που ενωμένο εξερευνά την ύπαρξη με τον νου τους είναι απόλυτα πιθανό να φτάσει σε ύψη διανόησης και συνειδητοποίησης και συνδετικότητας πολύ ανώτερη από όσο θα του επέτρεπαν μηχανές. Συνειδητοποιώντας την ύπαρξη εξερευνώντας το θεμέλιο του σύμπαντος, το κβαντικό μέγεθος. Εκεί που τα άστρα είναι πυρήνες ατόμων, οι σκέψεις μαγνητικά πεδία και οι αισθήσεις ο ορίζοντας μεταξύ ενέργειας και ύλης.

 

Φωτογραφία του νυχτερινού ουρανού πάνω από το Παρανάλ της Χιλής στις 21 Ιουλίου 2007, τραβηγμένη από τον αστρονόμο του ESO Γιούρι Μπελέτσκι. Διακρίνεται μια ευρεία ζώνη από αστέρια και σύννεφα σκόνης, που εκτείνονται σε γωνία μεγαλύτερη των 100 μοιρών. Αυτός είναι ο Γαλαξίας, ο γαλαξίας στον οποίο ανήκουμε. Στο κέντρο της εικόνας, είναι ορατά δύο φωτεινά αντικείμενα. Το πιο φωτεινό είναι ο πλανήτης Δίας, ενώ το άλλο είναι το αστέρι Αντάρης. Διακρίνονται τρία από τα τέσσερα τηλεσκόπια 8,2 μέτρων που σχηματίζουν το VLT του ESO, με μια δέσμη λέιζερ να εκπέμπει από το Yepun, Μονάδα Τηλεσκοπίου Νο. 4. Το λέιζερ δείχνει απευθείας στο Γαλαξιακό Κέντρο. Επίσης, ορατά είναι τρία από τα Βοηθητικά Τηλεσκόπια 1,8 μέτρων που χρησιμοποιούνται για συμβολομετρία. Δείχνουν μικρές δέσμες φωτός, οι οποίες είναι δίοδοι που βρίσκονται στους θόλους. Ο χρόνος έκθεσης είναι 5 λεπτά και επειδή η παρακολούθηση έγινε στα αστέρια, τα κτήρια των τηλεσκόπιων είναι ελαφρώς θολά.

Απόσταση του Ηλιακού μας Συστήματος Από το κέντρο του Γαλαξία μας: 27.000 έτη-φωτός.
Ηλικία του Γαλαξία μας: 13.610.000.000 χρόνια.
Ηλικία του Ηλιακού μας Συστήματος μας: 4.568.000.000 χρόνια.
Ηλικία του είδους homo sapiens: περιπου 250.000 χρόνια.

Ο ανθρώπινος πολιτισμός έγινε τεχνικός σε στάδια, με τη χρήση απλών εργαλείων να ξεκινά πριν από 3,3 εκατομμύρια χρόνια (πρώτα ανθρωποειδή), ενώ ο «σύγχρονος» τεχνικός πολιτισμός που βασιζόταν στην οργανωμένη γεωργία, τις πόλεις και τα μεταλλικά εργαλεία (Εποχή του Χαλκού) ξεκίνησε περίπου 5.000 έως 6.000 χρόνια πριν (γύρω στο 3500–4000 π.Χ.). Η ταχεία, εκθετική τεχνολογική επιτάχυνση, ωστόσο, έχει σημειωθεί μόνο τα τελευταία 300 χρόνια, και η πυρηνική εποχή ξεκίνησε πριν 81 χρόνια. Διαστημική πτήση ξεκίνησε πριν 67 χρόνια.

Ένας πολιτισμός λέγεται Τεχνολογικός από την στιγμή που αρχίζει να χρησιμοποιεί εργαλεία, παραδείγματος χάριν ακονισμένες πέτρες για να κόψει τροφή. Άλλα παραδείγματα τεχνολογίας: Χρήση της φωτιάς, εφεύρεση του τροχού, κλπ.

A Space Odyssey

Close Encounters

Σκέψεις από τον Δημήτρη,
ο οποίος είναι ένα σμήνος οκτώ δισεκατομμυρίων δισεκατομμυρίων ατόμων

(ένα δισεκατομμύριο άτομα πολλαπλασιασμένο επί 8 δισεκατομμύρια φορές = ένας άνθρωπος)
που βρίσκεται στον μικρό παράδεισο του μικρούτσικου χωριού

Σαν Μπενεντέτο ιν Άλπε,

Φορλί-Τσεζένα,

Εμίλια-Ρομάνια,

Ιταλία,

Ευρώπη,

Γη,

Ηλιακό Σύστημα,

Βραχίωνας Ωρίων,

Γαλαξίας Milky Way,

Τοπική Ομάδα Γαλαξιών ("Local Group"),

Ανώτερο σμήνος Γαλαξιών Virgo,

Υπερσμήνος Γαλαξιών Laniakea,

Σύμπαν

(διάμετρος γνωστού Σύμπαντος: 93 δισεκατομμύρια έτη-φωτός)

(93 δισ., έτη-φωτός είναι 879.245.710.860.384.000.000.000 χιλιόμετρα)

Οι σκέψεις ενός Ιταλού που έγινε Αμερικανός πολίτης,

αποδόθηκαν στα Ελληνικά από έναν Αμερικανό που έγινε Ιταλός πολίτης.

Το επίτευγμα δεν βρίσκεται στην ανάπτυξη της φαντασίωσης που προσωπικά θεωρούμε σωστή.
Μεταξύ της σοφιστείας και της σοφίας,
το επιτευγμα βρίσκεται στην ανακάλυψη και κατανόηση της αλήθειας.
Όποια και να είναι αυτή.
Η αλήθεια άλλωστε δεν είναι θέμα γνώμης ή προτίμησης.

Η αλήθεια πιθανόν να ανιχνευτεί μέσω της επιστήμης,

όπου η ετυμολογία της λέξης επιστήμη συντίθεται από την πρόθεση «επί» + «ίσταμαι» (στέκομαι),

υποδηλώνοντας την ικανότητα του νου να στέκεται κανείς σταθερά πάνω σε μια γνώση.

Υπάρχουν κοινωνικές επιστήμες (κοινωνιολογία, οικονομικά, ψυχολογία, κλπ.), και,

Υπάρχουν φυσικές επιστήμες (φυσική, χημεία, βιολογία, κοσμολογία, κλπ.)

Οι κοινωνικές επιστήμες οδηγούν επιστήμονες σε προσωπικές γνώμες, συχνά αντιδιαμετρικές, και,

Οι φυσικές επιστήμες αναδεικνύουν, λίγο-λίγο, σιγά-σιγά, την μια αλήθεια.

Αν ένας επιστήμονας πιστέψει ότι μια προσωπική γνώμη είναι αλήθεια, ή,

Αν ένας επιστήμονας πιστέψει ότι η αλήθεια είναι προσωπική γνώμη,

πρόκειται για ψευδοεπιστήμονα.

Το Σύμπαν όμως δεν ενδιαφέρεται γι' αυτά.

Το Σύμπαν, απλά, υπάρχει,
και, υπάρχει πέρα και ξεχωριστά από προσωπικές αντιλήψεις του χώρου και του χρόνου.

~~~

ΥΓ. Βέβαια, τώρα που σας χάλασα την επιστημονική φαντασία όπου εξωγήινοι έρχονται να κάνουν hot σεξ με τους ανθρώπους, και μετέδωσα την βασικότερη πεποίθηση και εξήγηση της επιστήμης, ότι ποτέ δεν πρόκειται να τους συναντήσουμε, ή να μάθουμε καν αν υπάρχουν… αύριο πρωί-πρωί θα έρθουν τεράστια αστρόπλοια να παρκάρουν πάνω από κάθε μεγαλούπολη του πλανήτη να μας γνωρίσουν δια εισχωρήσεως ιατρικών εξερευνητικών εργαλείων στον πισινό του κάθε πρωθυπουργού, προέδρου, στρατάρχη και θρησκευτικού ηγέτη στην Γη, ξεκινώντας από τον κώλο του Ντόναλντ Τραμπ.
(και φυσικά, θα μιλάνε Αρχαια Ελληνικά)

~~~

'Εκλειψη

Σήμερα, 7 Σεπτεμβρίου, 2025, ήταν τα τέταρτα γενέθλια του Κώστα μας, μετά από τις 5 Οκτωβρίου του 2020, και τα πέρασε κάνοντας, για πάντα, αυτό που αγαπά: τσουλήθρα και παιγνίδια πάνω στα ασημένια βέλη που αφήνουν πίσω τους τα αεροπλάνα στον ουρανό. Και σήμερα έκλεισε τα 35. Πριν 35 χρόνια, στο μαιευτήριο του νοσοκομείου Brigham and Women’s στο κέντρο της Βοστόνης, η νοσοκόμα έβαλε στα δάχτυλά μου ένα χειρουργικό ψαλίδι και έκοψα τον ομφάλιο λώρο του Κώστα. Δεν έκλεγε, δεν έκλαψε. Και όταν η νοσοκόμα τον ακούμπησε σε μια λεκάνη ειδική για το νεογέννητο, δεν έκλαψε. Ήταν ήρεμος και φαινόταν ευτυχής. Θα έλεγα ότι χαμογελούσε, κι’ ας ξέρω ότι τα νεογέννητα δεν μπορούν να χαμογελάσουν. 

Μετά, η νοσοκόμα άναψε ένα δυνατό φως από πάνω του και τότε μόνο ο Κώστας άρχισε να προσπαθεί να φωνάξει… να σιγοκλαίει. Τον ενοχλούσε το δυνατό φως στο πρόσωπό του. Έβαλα την παλάμη του χεριού μου ανάμεσα στην λάμπα και τα μάτια του, και, με την έκλειψη της λάμπας από πάνω του, ο Κώστας ηρέμησε και πάλι, και συνέχισε να απολαμβάνει την ύπαρξή του. Ήταν το πρώτο πράγμα που έκανα ποτέ σαν μπαμπάς (dad) από την στιγμή που χωρίς πλέον τον ομφάλιο λώρο υπήρχε σαν ανεξάρτητος άνθρωπος.

...πόσοι είναι οι άθρωποι που δεν κόβουν ποτέ τον ομφάλιο λώρο τους...

Σήμερα, στα 35^α γενέθλιά του, έγινε ολική έκλειψη της Σελήνης πάνω από το χωριουδάκι μας, το Σαν Μπενεντέτο ιν Άλπε. Και, φυσικά, ημουνα έτοιμος να παίρνω φωτογραφίες καθώς η Σελήνη θα ανέτειλε πάνω από την απέναντι ράχη, ήδη σε πλήρη έκλειψη.

Τότε ήρθαν τα σύννεφα.

Άρχιζα να ελπίζω για τον "Παράγοντα Έντιγκτον". Ο Βρετανός επιστήμονας Άρθουρ Στάνλυ Έντιγκτον από το πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ, στις 29 Μαΐου του 1919 βρισκόταν στο νησί Πρίνσιπε, στον Ατλαντικό, στο κόλπο της Γουινέας δυτικά της Αφρικής για να φωτογραφίσει την ολική έκλειψη του ήλιου.

Είχε πλήρη συννεφιά. Η αποστολή φαινόταν σαν αποτυχία. Την στιγμή της ολικής έκλειψης τα σύννεφα αραίωσαν γύρω από τον ήλιο για λίγα λεπτά και ο Έντιγκτον πρόλαβε να πάρει εφτά φωτογραφίες. 

Οι φωτογραφίες απέδειξαν ότι μεταξύ του Ισαάκ Νεύτωνα και του Άλμπερτ Άινστάιν, είχε δίκιο ο Άινστάιν. Ο Έντιγκτον απέδειξε ότι η Θεωρία της Σχετικότητας ήταν σωστή. Η πορεία του φωτός από τα άστρα κοντά στον ήλιο επηρεαζόταν από την μάζα του ήλιου και φαινόντουσαν σε λίγο διαφορετικό σημείο στον ουρανό από όταν δεν βρισκόταν "κοντά τους" από την δική μας οπτική ο ήλιος.

Έτσι κι’ εγώ πήγα και στήθηκα με την Μαργαρίτα στο σωστό σημείο, ένα χιλιόμετρο από το σπίτι, οργάνωσα τα συμπράγκαλά μου, τρίποδο και λοιπά, και περίμενα να δω αν στις 19:55 θα αραίωναν τα σύννεφα γύρω από το φεγγάρι. 

Προσευχήθηκα στον Έντιγκτον. Και στον Άινστάιν. Και, φυσικά, στον Κώστα.

24 mm φακός

Μόλις έδυσε ο ήλιος πίσω μας, οι τελευταίες του ακτίνες φωτίζουν τα σύννεφα απέναντι, μπροστά μας.

Το φεγγάρι, ήδη σε πλήρη έκλειψη, επρόκειτο να ανατείλει πίσω από τις δίδυμες κορφές
του Μόντε Τζεμέλι
κοντά στο κέντρο της παραπάνω φωτογραφίας.

800 mm φακός

Δυστυχώς όμως, το φεγγάρι κινείται πίσω από τα σύννεφα. Όχι μπροστά τους.

Ήξερα ακριβώς που βρισκόταν το φεγγάρι κάθε στιγμή... 19:35 ανέτειλε στον ορίζοντα, πίσω από το βουνό, 19:55 θα ανέτελε πίσω από το μόντε τζεμέλι 104 μοίρες στην πιξύδα, 5,5 μοίρες ύψος από το σημείο που είχα επιλέξει να περιμένουμε... αλλά με τα σύννεφα δεν φαινόταν τίποτα.

Φτάσαμε στις 20:38.

Σύννεφα. Τίποτα.
Ξαστεριά από πάνω μας, σύνεφα μπροστά μας, φεγγαράκι γιοκ.

Τότε, στις 20:52...

Η ολική έκλειψη είχε τελειώσει, η σκιά της Γης κινούνταν αργά προς τα δεξιά,

φωτίζοντας μια μκρή λουρίδα της Σελήνης,
και το σύννεφο, εκεί, θαυματουργά αραίωσε λίγο εκείνη την στιγμή για κανένα εικοσάλεπτο!

και μετά, σιγά-σιγά το σύννεφο αραίωσε περισσότερο...

Εδώ πια φαίνεται σαν κοινό μισοφέγγαρο,
ενώ είναι η σκια της Γης πάνω σε πανσέληνο.

Ήθελα να πιάσω την σκοτεινή, κοκκινωπή Σελήνη καθώς θα ανέτελλε πίσω από τα δέντρα της ράχης, απέναντι, με ουρανό λυκόφωτος και το χωριό από κάτω. Αυτό όμως τα σύννεφα δεν το επέτρεψαν. Η επόμενη ολική έκλειψη Σελήνης εδώ, θα γίνει σε τριάμισι χρόνια, παραμονή πρωτοχρονιάς 2028 προς 2029, αλλά θα πρέπει να πάμε από την άλλη πλευρά του βουνού για να την δούμε εκείνη όταν θα ανατέλλει γιατί θα ανατείλει πιο βόρεια από την σημερινή. Η επόμενη ολική έκλειψη ήλιου, εδώ, θα γίνει μετά από το έτος 2200. Εκείνη μάλλον θα την δω με την Μαργαρίτα και τον Κώστα από το διαστημόπλοιο Enterprise όπου θα μετοικίσουμε σε κάμποσα χρόνια.

Πάντως, αν τον ενδιαφέρει κανέναν, δακτυλιακή έκλειψη ήλιου, 1 Ιουνίου 2030, εφτά παρά δέκα το πρωί, 67 μοίρες στην πιξύδα, καλύτερο μέρος να την δείτε είναι από το Δερβένι κοντά στο Ξυλόκαστρο στον Κορινθιακό κοιτώντας ανατολικά-βορειοανατολικά. See you all there!

~

Europa

 

Στις 12:06 μμ τοπική ώρα, 14 Οκτωβρίου 2024, εκτοξεύτηκε πάνω στον πύραυλο SpaceX Falcon Heavy rocket ο μεγαλύτερος ρομποτικός διαστημικός ανιχνευτής που κατασκεύασε ποτέ ο εξυπνότερος των μεγάλων πιθήκων. Η αποστολή του είναι να περάσει 49 φορές κοντά από την σελήνη του πλανήτη Δία, Europa, όπου θα φτάσει τον Απρίλιο του 2030, για να ψάξει στην επιφάνεια της σελήνης αυτής ώστε πιθανώς να βρει στοιχεία τα οποία να προδίδουν το κατά πόσο είναι δυνατόν να εξελιχθεί ζωή στον παγωμένο αυτό κόσμο, όπου είναι αναμενόμενο να κρύβονται βαθύτατοι ωκεανοί κάτω από τον πάγο της επιφάνειας.

Οι αξιωματούχοι της NASA τονίζουν ότι δεν πρόκειται για αποστολή ανίχνευσης ζωής. Αντίθετα, είναι μια προσπάθεια να προσδιοριστεί εάν η Europa έχει τις συνθήκες που επιδέχονται τη ζωή όπως την γνωρίζουμε.

Η σημαντική λεπτομέρεια κρύβεται στην έκφραση «ζωή όπως την γνωρίζουμε».

Γνωρίζουμε μόνο την Ζωή όπως συντέθηκε και εξελίχθηκε στο σπίτι μας, τον πλανήτη Γη. 

Δηλαδή, ζωή βασισμένη στον άνθρακα με ανάγκη για νερό, φως, και θερμοκρασίες χαμηλότερες από την βράση και υψηλότερες από το πάγωμα του νερού.

Όμως, η επιστήμη, αν όχι η απλή λογική, προτείνουν ότι το Σύμπαν δε έχει την παραμικρή υποχρέωση να γεννά ζωή μόνο όπως την γνωρίζουν οι πίθηκοι που εξελίχτηκαν σε ένα μικρό πλανήτη ενός ασήμαντου άστρου στα ήσυχα προάστια ενός από δισεκατομμύρια Γαλαξίες.

Σε πόσες άλλες συνθήκες υπό πόσες άλλες πιθανότητες σύνθεσης, που δεν τις γνωρίζουμε, ή καν τις φανταζόμαστε, είναι δυνατόν να εξελιχθεί η Ζωή; Άπειρες. Γεγονός που σημαίνει ότι η γνώση μας περί ζωής είναι απειροελάχιστη.

Συνεπώς, ψάχνουμε στο μηδέν-κόμμα-πολλά μηδενικά δεκαδικού τοις εκατό, από αυτό που μπορεί να υπάρχει. Επίσης ψάχνουμε κυριολεκτικά δίπλα μας, μέσα στο ένα από τα δισεκατομμύρια αστρικά συστήματα που υπάρχουν μόνο στον δικό μας Γαλαξία πριν κοιτάξουμε τα δισεκατομμύρια άλλων Γαλαξιών.

Η ερώτηση που πιθανόν να απαντηθεί όταν φτάσει ο ρομποτικός ανιχνευτής στην Europa είναι μόνο το αν υπάρχει πιθανότητα ζωής όπως την γνωρίζουμε, έστω και για μελλοντικά μικρόβια ή αμοιβάδες.

Η ειδικότερη αλλά και μεγαλύτερη σημασία της ερώτησης θα είναι το αν υπάρχει πιθανότητα ζωής εκτός της Γης, και η μόνη πραγματική σημασία αυτής της απάντησης είναι το αν πρόκειται για Θεό, Αδάμ, Εύα, φίδι και μήλο, ή αν πρόκειται για τυχαία εξέλιξη.

Βέβαια, και να ανακαλυφθεί ζωή, ή έστω συνθήκες κατάλληλες για ζωή όπως την γνωρίζουμε, οι περισσότεροι θρήσκοι δεν θα παραδεχτούν ότι η θρησκεία είναι ένα ζεστό και χνουδωτό παραμύθι για πνευματικά μωρά, αλλά θα πουν ότι ο κήπος της Εδέμ που δημιούργησε για μας και μόνο ο θεούλης είναι, όπως φαίνεται, απλά μεγαλύτερος από όσο νομίζαμε. Τουλάχιστον… θα έχει «μεγαλώσει» ο κήπος της Εδέμ. Κάτι θα είναι κι’ αυτό στην πνευματική εξέλιξη του εξυπνότερου από τους μεγάλους πιθήκους. 

Αν και… για να λέμε την αλήθεια, δεν  μπορούμε να είμαστε απόλυτα σίγουροι ότι εμείς είμαστε οι εξυπνότεροι των μεγάλων πιθήκων, ούτε για το αν πίθηκοι είναι το εξυπνότερο είδος ζωής στον μικρό μας πλανήτη. 

Πως άραγε προσδιορίζει κανείς τι είναι Ζωή;
Πως άραγε προσδιορίζει κανείς τι είναι Εξυπνάδα (sapiens/σοφία);
Πόσο έξυπνο είναι να αλληλοκατασπαραζόμαστε από τότε που υπάρχουμε;
Πόσα άλλα είδη ζωής στην Γη δολοφονούν όμοιους τους και πόσα συνεχώς ξεκινάν πολέμους μεταξύ τους;
Πόσα είδη καταστρέφουν τις πιθανότητες επιβίωσής τους με την διαχείριση τους του περιβάλλοντός τους;
Μήπως όσα είδη δεν τα κάνουν αυτά μπορούν να θεωρηθούν εξυπνότερα από εμάς;

~~~

Εργο

 

Δύο ξεχωριστές φωτογραφίες μου του ήλιου και της σελήνης ενωμένες ψηφειακά στο Φώτοσοπ
για να απεικονίσουν έκλειψη του ήλιου.

Αποφάσισα ποιο είναι το έργο που θα με απασχολήσει τα επόμενα τρία χρόνια και δέκα μήνες, μέχρι τις 2 Αυγούστου του 2027, όταν θα είμαι, σύμπαντος επιτρέποντος, 68 ετών και 8 μηνών, και θα πρέπει στις 1 μμ να βρισκόμαστε, με την Μαργαρίτα, και όλο μας το φωτογραφικό σύστημα, στο Λούξορ και στην Κοιλάδα των Βασιλέων, δίπλα στον Νείλο, στην Αίγυπτο, για την ολική έκλειψη του ήλιου.

Η ολικότητα θα διαρκέσει 6 λεπτά και 23 δευτερόλεπτα. Η επόμενη τέτοιας διάρκειας ολικότητα έκλειψης δεν θα δίνει για άλλα 87 χρόνια, το 2114, 6 λεπτά και 32 δευτερόλεπτα, πάνω από την Αραβία. Η έκλειψη της 2ας Αυγούστου του 2027 στο Λούξορ δεν είναι μοναδική μόνο για μια ολόκληρη ζωή αλλά μοναδική για αιώνες, μια και δεν μπορώ να φανταστώ κάτι τόσο υπέροχο όσο μια ολική έκλειψη πάνω από την Κοιλάδα των Βασιλέων. Τα αιώνια κοιμητήρια των Φαραώ.

Θα χρειαστεί να αγοράσω τον φακό Nikkor Ζ 800 mm "S", γιατί ενώ έχω τον 400 με μετατροπέα 2x για 800, θέλω τον ατόφιο οχτακοσάρη για λίγη περισσότερη ποιοτητα ανάλυσης. Επίσης θα χρειαστεί να αγοράσω τον υπερευρυγώνιο 12 mm γιατί ο 12 mm έχει γωνία 88,5 μοίρες, η έκλειψη θα γίνει σε ύψος 82 μοιρών στο στερέωμα του ουρανού και θέλω να φτιάξω και μια σύνθεση που να δείχνει και την Κοιλάδα των Βασιλέων και την έκλειψη από πάνω, σε ένα κάδρο. Θα πρέπει να αλλάξω φακούς και συνθέσεις σε σύνολο φωτογράφησης 6 λεπτών...

Ναι, παρά τα τρία χρόνια και δέκα μήνες προετοιμασία, θα έχω έξι λεπτά και 23 δευτερόλεπτα να πάρω τις πιο ιδιαίτερες φωτογραφίες της ζωής μου. Συν γύρω στην μία ώρα, 20 λεπτά πριν την ολικότητα και αλλη μια ώρα και 20 λεπτά μετά την ολικότητα καθως η σελήνη θα καλύπτει μόνο ένα μέρος του δίσκου του ήλιου.

Λέω να μείνουμε στο ξενοδοχείο Sofitel Winter Palace στο Λούξορ, στην Ανατολική πλευρά του Νείλου, 5 Αστέρων, χτισμένο το 1907. Ή, ίσως το Hilton Luxor Resort & Spa... Επίσης, να κάνουμε μια κρουαζιέρα στον Νείλο, χωρίς τον Hercule Poirot, και χωρίς, ελπίζω, να χρειαστεί να εξιχνιάσουμε κανένα φόνο. Δεν θα έχουμε ούτε την συντροφιά και το μαστίγιο του Ιντιάνα Τζόουνς, αλλά μπορεί να έχω το καπέλο του... Και φυσικά θα προσπαθήσω να χωρέσουν στο πρόγραμμα και οι Πυραμίδες. Το πρόβλημα είναι πως να φύγει η Μαργαρίτα από την δουλειά της για μερικές μέρες τις ποιο δύσκολες για την δουλειά της μέρες του καλοκαιριού.

Και θα πρέπει να αποφασίσω και να οργανώσω την τέλεια τοποθεσία όπου να βρισκόμαστε για την ολική έκλειψη, και τις τοποθεσίες από όπου να φωτογραφίσω το πριν και το μετά. Θέλω να φωτογραφήσω και την Σελήνη και τον ήλιο κοντά, απόγευμα προς δύση, τεχνικά πάρα πολύ δύσκολο μια και η πλευρά της Σελήνης που είναι παντοτινά γυρισμένη προς την Γη θα είναι εντελώς σκοτεινή λόγω της θέσης της σε σχέση με τον ήλιο...

Έχω τρία χρόνια και δέκα μήνες να τα απαντήσω όλα και να τα οργανώσω όλα!

 

Τρία χρόνια αργότερα, 1 Ιουνίου 2030, θα γίνει και δακτυλιακή έκλειψη του ήλιου πάνω από την Αθήνα, 7:58 το πρωί, μία ώρα και 54 λεπτά μετά την ανατολή που θα γίνει 6:04 το πρωί. Η ολική δακτυλίωση θα διαρκέσει 4 λεπτά σε κατεύθυνση 77 μοίρες στην πυξίδα, και ύψος του ήλιου 20 μοίρες πάνω από τον ορίζοντα. Δακτυλιακή έκλειψη είναι όταν φαίνεται ο ήλιος σαν δακτυλίδι γύρω από την σελήνη λόγω της απόστασης της σελήνης. Το ακριβές κέντρο της έκλειψης θα περάσει πάνω από τον Πύργο δίπλα στην Αρχαία Ολυμπία, Ξυλόκαστρο, Λιβαδιά, Θεολόγος/Μαλεσίνα στον κόλπο της Λάρυμνας, Βλαχία Εύβοιας, και Άγιος Ευστράτιος στη μέση του βόρειου Αιγαίου. Εμείς, στις 7 το πρωί θα είμαστε στην παραλία της Λυκοποριάς, 16 χιλιόμετρα δυτικά του Ξυλόκαστρου, καθώς η έκλειψη θα γίνεται πάνω από την κατεύθυνση της Τανάγρας και του Σχηματαρίου πάνω από τον Κορινθιακό και τα βουνά της Βοιωτίας.

~~~

2027-08-02

2030-06-01

~~~

Αστέρια

 

Πήρα αυτή τη φωτογραφία 11 το βράδυ 13 Αυγούστου από ένα λιβάδι 1 χιλιόμετρο έξω από το χωριό όπου είχαμε πάει με φίλους να ξαπλώσουμε στο γρασίδι και να τα πούμε καθώς βλέπαμε τα άστρα.

Αυτή είναι με την Nikon Z9 και υπερ-ευρυγώνιο φακό 14 mm, ευαισθησία ISO 800, διάφραγμα f4 και ταχύτητα 8 δευτερόλεπτα. Μετά, στο Adobe Photoshop, στο αρχείο RAW, στο ιδιαίτερο πρόγραμμα επεξεργασίας του RAW έδωσα την απαραίτητη έμφαση για να φανούν όσα καταγράφηκαν που το ανθρώπινο μάτι δεν βλέπει.

Έβαλα εδώ στο μπλογκ φωτογραφίες πολύ μεγάλης ανάλυσης για να την κατεβάσετε αν θέλετε σε μια μεγάλη οθόνη και να μπείτε μέσα της. Η φωτογραφία που βλέπετε παραπάνω, εδώ στο μπλογκ, αν την κατεβάσετε, έχει διαστάσεις 1600 x 1067 px, 72 dpi, 951 KB, αλλά, αν θέλετε 8256 x 5504 px, 300 dpi, 33,5 ΜB, χρησιμοποιείστε αυτό το λινκ. Θα πάρει κάμποση ώρα να "γεμίσει" γιατί είναι πολύ μεγάλη :-)

Στο βάθος, σαν «σύννεφο», μέρος του Γαλαξία μας που απέχει κάπου μεταξύ 10.000 με 26.000 έτη φωτός από εμάς. Δηλαδή το φως που κατέγραψε η φωτογραφία μου έφυγε από εκείνα τα αστέρια πριν 10.000 με 26.000 χρόνια. Πολύ κοντύτερα σε εμάς, πολλά άλλα φωτεινότερα λόγω κοντινότερης απόστασης άστρα μεταξύ των οποίων κοντά στο κέντρο της φωτογραφίας ο πολύ φωτεινός γείτονάς μας στον αστερισμό Lyra, το άστρο Vega, μόνο 27 έτη φωτός από εμάς, δηλαδή το φως που κατέγραψα προχτές έφυγε από το Vega το 1996.

Ξέρουμε ότι αυτό το φωτεινό άστρο είναι το Vega γιατί είπα στην Μαργαρίτα ότι αναρωτιέμαι ποιο άστρο να είναι αυτό το φωτεινό, στη μέση της φωτογραφίεας, και τότε η Μαργαρίτα έφερε τα βιβλία της από την λέσχη των Αστρόφιλων, βρήκε τους αστερισμούς οταν χαμήλωσα την ένταση στην φωτογραφία για να μείνουν μόνο τα κυρίως άστρα, έκανε τους υπολογισμούς της και μου είπε ότι το αστέρι που μου αρέσει, στην φωτογραφία, είναι το Vega (που έμαθα ότι στα Ρωμαίικα το λένε Βέγας, από το αραβικό Waki, που στους Αλφόνσειους Πίνακες πήρε τη μορφή Wega. Η πλήρης αραβική ονομασία ήταν Al Nasr al Waki, δηλαδή «ο αετός που πέφτει ή εφορμά»).

Δίπλα στο Vega, η αχνή γραμμούλα είναι ένας διάτων αστήρ, ένας μετεωρίτης που καίγεται στην ατμόσφαιρά μας, περίπου 70 με 100 χιλιόμετρα από πάνω μας. Στη φωτογραφία υπάρχουν συνολικά τέσσερεις διάττοντες αστέρες που και οι τέσσερεις κάηκαν στην ατμόσφαιρα μέσα στα 8 δευτερόλεπτα κατά τα οποία κατέγραφε η μηχανή. Κανένα όμως από αυτά δεν φαινόταν στο γυμνό μάτι.

Αυτό είναι ένα πολύ-πολύ μικρό κομμάτι του γαλαξία μας και ότι άστρα φαίνονται εδώ είναι στα μέχρι 26.000 έτη φωτός περίπου από τα 100.000 έτη φωτός της διαμέτρου του γαλαξία.

Κάθε κουκκίδα είναι ένα άστρο και το κάθε ένα από αυτά τα άστρα μπορεί να έχει πλανήτες (τα περισσότερα έχουν) σαν αυτούς που έχει το δικό μας άστρο που το λέμε Ήλιο. Με τα σημερινά μας διαστημόπλοια θα χρειάζονταν χιλιάδες χρόνια για να πάμε από την μία κουκκίδα που βλέπουμε στην φωτογραφία, στην άλλη κουκκίδα δίπλα της.

Και, κοιτώντας δυό κουκκίδες (άστρα) δίπλα-δίπλα στη φωτογραφία, ας πούμε την φωτεινή κουκκίδα το άστρο Vega και την αμέσως δίπλα του, δεξιά, πολύ πιο αχνή, αυτό το αχνό άστρο που φαίνεται δίπλα στο Vega μπορεί μάλιστα να είναι πολύ, πολύ κοντύτερα σε εμάς αλλά απλά μικρότερο και λιγότερο φωτεινό από το Vega. Κάθε κουκκίδα, άστρο, που βλέπετε στην φωτογραφία μπορεί να είναι δεκάδες, εκατοντάδες, χιλιάδες χρόνια κοντύτερα ή μακρύτερα από εμάς, η μία από την άλλη. Η φωτογραφία, μην ξεχνάτε, δείχνει τρεις διαστάσεις.

Και εμείς που τα κοιτάμε αυτά τα άστρα, και ο πλανήτης από τον οποίο τα κοιτάμε, και όλα αυτά τα ίδια τα άστρα, αποτελούνται από άτομα, που αποτελούνται από υποσωματείδια. Όλο το σύμπαν είναι Ένα… Τα άτομα που μας αποτελούν, τον καθένα μας, δημιουργήθηκαν στα σωθικά αστεριών, εκεί έξω, πριν δισεκατομμύρια χρόνια, πριν τα αστέρια εκείνα εκραγούν και σκορπίσουν τα άτομα στο σύμπαν... έφτασαν στην Γη και για μια στιγμή, τώρα, αποτελούν τον καθένα μας. Είμαστε αστρο-ύλη που συλλογίζεται τα αστρα. Είμαστε ο καθένας μας, οργανωμένα σε αίσθηση αυτοσυνείδησης συγκροτήματα εφτά δισεκατομμυρίων δισεκατομμυρίων δισεκατομμυρίων ατόμων (7.000.000.000.000.000.000.000.000.000) που αναλύουν την φύση και εξέλιξη των ατόμων.

Κοιτάζω πολύ ώρα την φωτογραφία αυτή στις οθόνες μου 25 ιντσών μπροστά μου, βλέπω άστρα τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα μακρυά, το κάθε ένα σε διαφορετικούς χρόνους του παρελθόντος... βλέπω χιλιάδες χρόνια του παρελθόντος σε μια φωτογραφία, κάθε κουκκίδα και διαφορετικό σημείο του παρελθόντος, και βρίσκω μια υπέροχη γαλήνη και ένα δέος που με κάνει να αναρωτιέμαι... πως είναι δυνατόν να είμαστε ομοούσια μέρη αυτού του σύμπαντος και να μην το βλέπουμε… να ενδιαφερόμαστε για τις καθημερινές ανούσιες ανθρώπινες μπούρδες, και να μας ανησυχούν, να τσακωνόμαστε για την ψευδαίσθηση σύμπαν-ζωή-νόμοι φυσικής και εξέλιξης, ή την παραμυθένια και εγωκεντρική αφήγηση του «πατήρ-υιός και άγιο πνεύμα»... που δεν είναι ούτε τό 'να ούτε τ' άλλο μιά και τα δύο είναι τα μόνα που το μυαλό μας μπορεί να συλλάβει... χωρίς να αισθανόμαστε την απλούστατη και άπειρη πραγματικότητα στο μεγαλείο την ύπαρξης. Τι αξία έχουν τα προς το ζειν αν δεν βιώνουμε την ουσία του ζειν και το μεγαλείο της συνειδητής ύπαρξης. ...συγκροτήματα τρισεκατομμυρίων ατόμων που αναλύουν την φύση και εξέλιξη των ατόμων.

Vega and falling star
(Λεπτομέρεια σε μεγέθυνση 100% της παραπάνω φωτογραφίας)
Falling star: 70-100 km
Vega: 255,441,600,000,000 km
Other stars: 38,000,000,000,000 km - 250,000,000,000,000,000 km

ΥΓ. Καθώς η Γη περιστρέφεται, τα άστρα που βλέπουμε στον ουρανό «κινούνται» από ανατολικά προς δυτικά, με σταθερό κέντρο τον πολικό αστέρα. Δεν κινούνται τα άστρα σε σχέση με εμάς, εμείς κινούμαστε, αλλά μας φαίνεται σαν να κινούνται εκείνα. Η φωτογραφία της ανάρτησης έχει ευαισθησία ISO 800, και έκθεση 8 δευτερόλεπτα. Με τον υπερ-ευρυγώνιο φακό των 14 mm τα 8 δευτερόλεπτα δεν είναι αρκετά για να καταγράψουν την κίνηση των άστρων και στην φωτογραφία μας, μας φαίνονται σταθερά (κουκκίδες αντί γραμμές). Όμως για να έχουμε καλύτερη ανάλυση στην φωτογραφία θα χρειαζόμασταν ISO 100 ή και ISO 64 ή και λιγότερο, και έκθεση κοντά στα 2 έως 4 λεπτά --ίσως και περισσότερα. Για να μείνουν όμως τα άστρα σταθερά στην φωτογραφία χρειάζομαι ένα μηχανηματάκι (αστρονομικού τηλεσκοπίου) για την κεφαλή του τριπόδου, να ακολουθεί η μηχανή τα άστρα, το οποίο κοστίζει καμιά τρακοσοπενηνταριά δολάρια. Θα το αγοράσω κάποια στιγμή και τότε θα δούμε πολύ καλύτερη φωτογραφία :-) Για να μην πώ και πόσο θεαματική θα είναι μια έκθεση 10-15 λεπτών με τον υπερ-τηλεφακό 800 mm στα f16 (αντί τον υπερ-ευρυγώνιο  των 14 mm στα f4) που να βλέπει λεπτομέρεια στα 20.000 έτη φωτός...

~~~

ΥΓ2. Μια μέρα αφού δημοσίευσα την ανάρτηση αυτή, με συνειδητή προσπάθεια, όπως πάντα, ότι αναφέρω να είναι επιστημονικά ακριβές, και οι φωτογραφίες ατόφιες και αληθινές, είδα στην ιστοσελίδα της εφημερίδας «Τα Νέα» ένα υπέροχο παράδειγμα του βαθύτατου και εκστατικού αυνανισμού (μαλακίας) που δέρνει το Ελλαδιστάν όπου «δώσαμε, ρε, πολιτισμό όταν αυτοί κρεμόντουσαν από τα δέντρα».
https://www.tanea.gr/2023/08/16/world/pagkosmios-polemos-gia-tin-evdomi-ipeiro-tis-gis/?utm_source=taneagr&utm_medium=hp_mustread_widget&utm_campaign=NetworkWidget

Το άρθρο προτείνει ότι το φεγγάρι είναι η έβδομη ήπειρος του πλανήτη Γη και οι υπερδυνάμεις κάνουν παγκόσμιο πόλεμο λέει να κατακτήσουν την έβδομη αυτή ήπειρο. Και καλά, τζάμπα είναι, δώστε στο παιδί μια πετσέτα να σκουπιστεί. Και ας μην του πούμε καν ότι η Γη έχει ήδη εφτά ηπείρους, Ασία, Αφρική, Βόρειος Αμερική, Νότιος Αμερική, Ανταρκτική, Ευρώπη, Ωκεανία (Μόνο στην Ελλάδα λένε τις δύο Αμερικανικές ηπείρους μία, γιατί εμείς ξέρουμε καλύτερα, ρε)... τες παν.

Το καταπληκτικό είναι στην ψηφιακά επεξεργασμένη φαντασιακή εικόνα που δημοσιεύει! Εδώ παρακάτω βάζω την εικόνα που δημοσίευσε ο μαλάκας, που ούτε καν ο ίδιος την έφτιαξε στο Φώτοσοπ αλλά στο ίντερνετ την βρήκε έτοιμη από άλλον μαλάκα, και από κάτω, για πληροφόρησή σας, βάζω την πραγματική και πρώτη ατόφια φωτογραφία της ανατολής της Γης από την Σελήνη που πάρθηκε από το Απόλλων 8 στις 24 Δεκεμβρίου του 1968.

Malakia, Ta Nea, 2023

Earthrise, Apollo 8, 24 December, 1968.
original photo, Hasselblad 500 EL, 250 mm lens.

Κοιτάξτε την ψηφιακά αυνανισμένη φωτογραφία που σας σερβίρει ο μαλάκας: Ας μην ενδιαφερθούμε για τα άστρα τα οποία η έκθεση της φωτεινότητας της Γης και της Σελήνης δεν μπορεί στην πραγματικότητα να τα καταγράψει στην ίδια φωτογραφία, --περι κωλοτεχνίας και φαντασίωσης κολοκυθόπιτα. Κοιτάχτε την επιφάνεια της Σελήνης: αριστερά ένας κρατήρας (διαμέτρου πολλών χιλιομέτρων), και δεξιά οι πατημασιές των αστροναυτών, συνέχεια του κρατήρα, μεγαλύτερες από τον κρατήρα. Α! και η σκιά στον κρατήρα μας λέει ότι το φως έρχεται από τα αριστερά ενώ το φως στην Γη έρχεται από πάνω. Πόσους Ήλιους έχουμε; Ποιητική άδεια όλο, θα μου πείτε. Τέχνη, θα μου πείτε. Like! Heart! Wow! Θα ήθελα να χρησιμοποιήσω την λέξη άγνια, αλλά δεν αισθάνομαι στην λέξη αυτή τόσο βάθος όσο στην λέξη ignorane --ομως δεν μ' αρέσει να μπλέκω ξένες λέξεις στην Ελληνική γλώσσα, απότε θα αφήσω την κριτική μου με την λέξη Μαλακία. Έ, κι’ εγώ κάθομαι και παρουσιάζω φωνή βοώντος εν τη ερήμω. Μόνο η προβιά γκαμήλας μου λείπει και ακρίδες για μπρέκφαστ.

~~~