Σε κάποιο γραφείο μέσα στα έγκατα της Διεύθυνσης Αττικής:
- Έχουμε ένα από τα πιο φημισμένα ηλιοβασιλέματα του κόσμου όπου έρχονται εκατοντάδες κάθε μέρα να το δούνε, και είμαστε ο πιο έξυπνος λαός του κόσμου! Θα πρέπει να είναι εύκολο για μας να βρούμε ένα τρόπο να τους το γαμήσουμε…
- Το βρήκα! Θα δώσουμε άδεια σε φορτηγά σάπιους σκυλοπνίχτες να έρχονται να αγκυροβολούν μπροστά στο ηλιοβασίλεμα!
Το σύμβολο της πατρίδος, προσεκτικά και επιμελώς δεμένο και υψωμένο στον Ιερό
Βράχο. Που είσαι ρε Γλέζο να πας να τους αστράπσεις μια σφαλιάρα σβουριχτή…
Ντροπή! που να πάρει και να σηκώσει... Μια φορά κι' ένα καιρό η σημαία ήταν μεγαλύτερη και σωστά δεμένη στο σκοινί...
Κυκλοφόρησε πρόσφατα μια ταινία του 2024 που μου θύμισε ένα θέμα το οποίο είχα θίξει εδώ στην Αποθήκη Σκέψης τον Μάρτιο του 2023. Η ταινία λέγεται Riefenstahl (2024) και εξερευνά την καλλιτεχνική κληρονομιά της Λένι Ρίφενσταλ και τους περίπλοκους δεσμούς της με το ναζιστικό καθεστώς, αντιπαραβάλλοντας την αυτοπροσωπογραφία της με στοιχεία που υποδηλώνουν επίγνωση των φρικαλεοτήτων του καθεστώτος.
Η Λένι Ρίφενσταλ έζησε 101 χρόνια από την γέννησή της στο Βερολίνο 22 Αυγούστου 1902 μέχρι τον θάνατό της στο Πόκινγκ της Γερμανίας 8 Σεπτεμβρίου 2003. Η Ρίφενσταλ έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εδραίωση της δύναμης του ναζιστικού κόμματος και στην κατασκευή της μυθολογικής του εικόνας μέσω των αριστοτεχνικά παραγόμενων προπαγανδιστικών ταινιών της. Η συμβολή της ήταν στην εξύμνηση και αισθητικοποίησή της ναζιστικής εξουσίας.
Οι δύο της ταινίες προπαγάνδας που εδραιώθηκαν ως καθοριστικές για την προπαγάνδα του Ναζισμού και του τρίτου Ράιχ ήταν Το Μπλε Φως (Das blaue Licht) (1932) και Ο Θρίαμβος της Θέλησης (Triumph des Willens) (1934). Ο Θρίαμβος της Θέλησης ήταν η διαβόητη προπαγανδιστική ταινία της συγκέντρωσης του Ναζιστικού Κόμματος το 1934 στη Νυρεμβέργη της Γερμανίας. Από το 1926 ως το 1940 σκηνοθέτησε συνολικά 12 ταινίες και μετά άλλες δύο, μια το 1954 και μια το 2002. Η τελευταία αποτελείτο από υποθαλάσσια γυρίσματα που έκανε τα 30 προηγούμενα χρόνια.
Η ταινία Ρίφενσταλ (2024) είναι μια συντριπτική αποκάλυψη και το πιο εντυπωσιακό «κόλπο» της ταινίας είναι το να ξεφλουδίζει τα στρώματα μιας πολύ ιδιωτικής γυναίκας για να δείξει, στο τέλος, ένα νευρικό παιδί που δεν μπορεί να πιστέψει ότι οι άνθρωποι δεν έχουν ξεπεράσει τις φρικαλεότητες που η ίδια βοήθησε οικειοθελώς να δημιουργηθούν.
Ρίφενσταλ και ο Αδόλφος
Τζόζεφ, Λένι και ο Αδόλφος
Στα χρόνια μετά τον πόλεμο, μέχρι και το τέλος της ζωής της έκανε μια μεθοδευμένη και αποτελεσματική εκστρατεία να εξυμνήσει το καλλιτεχνικό της έργο καθώς ταυτόχρονα απέμακρυνε τον εαυτό της και τα αποτελέσματα του έργου της από την πολιτική και την θηριωδία του Ναζισμού. Σε συνέντευξη στην τηλεόραση της Δυτικής Γερμανίας υποστήριξε ότι έκανε αυτό που της ζητούσαν οι πελάτες της (ο Αδόλφος Χίτλερ και ο Τζόσεφ Γκέμπελς) δίνοντας σημασία μόνο στο πως να κάνει καλύτερα την εργασία που της ζητήθηκε (άλλη μια έκδοση της Γερμανικής ρήσης: «ακολουθούσα διαταγές»). Είπε ότι «θα έκανε την εργασία της με το ίδιο μεράκι αν της την ανέθετε ο Χίτλερ ή ο Ρούζβελτ ή ο Στάλιν».
Είναι σωστό να πει κανείς ότι ένας ή μια καλλιτέχνης πρέπει να κρίνεται, ως προς το αν είναι πράγματι καλλιτέχνης, από την τεχνική του έργου. Όμως είναι επίσης σωστό να κάνει κανείς την ερώτηση, σε επίπεδο ηθικής, του πόσο ανεξάρτητος μπορεί να είναι ο καλλιτέχνης από το κοινωνικό αποτέλεσμα που φέρνει η τέχνη του υπό την έννοια προπαγάνδας για ένα καθεστώς θηριωδίας.
Υπήρξε και η Ελληνίδα φωτογράφος Έλλη Σουγιουλτζόγλου-Σεραϊδάρη (Nelly) που έζησε 99 χρόνια (1899-1998) και είναι γνωστή διεθνώς ως «η Ελληνίδα Ρίφενσταλ».
Μάλιστα, η Σεραϊδάρη ήταν φωτογράφος προπαγάνδας της δικτατορίας Μεταξά και είχε εργαστεί δύο φορές ως βοηθός της πραγματικής Λένι Ρίφενσταλ, γνώριζε προσωπικά τον Χίτλερ και τον Γκέμπελς και είχε παρακαλέσει προσωπικά τον Χίτλερ και την Ρίφενσταλ να μιλήσουν στον Γκέμπελς για να την εισάγει στην σχολή Ναζιστικής προπαγάνδας. Είχε κάνει και ένα πορτραίτο του Χίτλερ. Αλλά ο Γκέμπελς δεν την έκανε δεχτή την Σεραϊδάρη στην σχολή ναζιστικής προπαγάνδας.
Η Σεραϊδάρη υιοθέτησε σαν εμπορικό της όνομα το όνομα Nelly. Το φωτογραφείο που άνοιξε στο Μανχάταν λεγότανε «Nelly’s» (απόστροφο-s είναι κλίση γενική), «της Νέλλης», σαν να λέμε, στην γενική: «το εστιατόριο του Μπαρμπα Γιώργου», όταν όμως μιλάμε περί του Μπαρμπα Γιώργου δεν λέμε το όνομα Μπαρμπα Γιώργος στην γενική! Ο Μπαρμπα Γιώργος, λέμε. Στο Ελλαδιστάν είναι τόσο μορφωμένος ο κόσμος στα εγγλέζικα, να μην τον ματιάσω, που αναφέρεται στην φωτογράφο «Nelly’s», στην αγγλική γενική, αντί να αναφέρεται στην φωτογράφο «Nelly» όπως κάνουν οι αγγλόφωνες δημοσιεύσεις. Αλλά... τι ξέρουν για τα Αγγλικά οι αγγλόφωνοι μπροστά στους Έλληνες!
Η τεχνική της Λένι Ρίφενσταλ πραγματικά ανάγαγε το έργο της στο επίπεδο τέχνης. Και αυτή ήταν η βάση επί της οποίας θεμελιώθηκε η μεταπολεμική διαφορά άποψης ως προς το αν η Ρίφενσταλ μπορεί να θεωρηθεί καλλιτέχνης ή απλά μέλος μιας συμμορίας ναζί τεράτων.
Ο Θρίαμβος της Θέλησης (Triumph des Willens) (1934)
Η άποψη για το αν η Έλλη Σουγιουλτζόγκου-Σεραϊδάρη ήταν καλλιτέχνης και τι επιπέδου καλλιτέχνης θα μπορούσε να θεωρηθεί, είναι πιο εύκολο να εκφραστεί. Η κριτική προτείνει χωρίς αμφιβολίες ότι η τεχνική της Σεραϊδάρη είναι μεν εμπορική, και ικανή ως εμπορική, αλλά είναι και αμφισβητήσιμη ως προς την ατόφια προπαγάνδα την οποία επιχειρούσε ποζάροντας μοντέλα με σκεπτικό απλοϊκό. Ιδίως όταν η δεδηλωμένη άποψή της ήταν να δείξει ρατσική συνέχεια από τους αρχαίους Έλληνες στους νεοέλληνες, χρησιμοποιούσε όμως μοντέλα από την Ουκρανία και την Ρωσία.
Οι πόζες είναι από κριτικής άποψης αστείες –εκτός αν τις δούμε σαν σάτιρα της προπαγάνδας το οποίο όμως δεν ήταν ο στόχος της Σεραϊδάρη. Ο δεδηλωμένος στόχος της ήταν η προπαγάνδα για τον Ελληνικό εθνικισμό –αυτό που οι Ιταλοί για τους εαυτούς τους το ονόμασαν φασισμό. Άλλωστε, το λεγόμενο νεοκλασσικό στυλ, τις δεκαετίες των 1920 και 1930 θεωρείται, ιστορικά, φασιστικό.
Το Μουσείο Μπενάκη έκανε μια έκθεση για την Σεραϊδάρη όπου την ονόμασε «Ελληνίδα φωτογράφο». Όχι ακριβώς... Το Μπενάκη την ονόμασε «σπουδαιότερη Ελληνίδα φωτογράφο». «Σπουδαιότερη». («Nelly’s: Η πρώτη έκθεση για τη σπουδαιότερη Ελληνίδα φωτογράφο στο Μουσείο Μπενάκη») Δεν υπάρχουν άραγε άλλες Ελληνίδες φωτογράφοι που να δημιούργησαν τέχνη αντι για φασιστική προπαγάνδα; Ντροπή σου, Μπενάκη για το «σπουδαιότερη», που τό ΄χαψε κι' ο κοσμάκης μονορούφι, εις βάρος άλλων, πραγματικά σπουδαίων Ελληνίδων φωτογράφων όπως η Βούλα Παπαϊωάννου (1898-1990).
Η προπαγάνδα για τον φασισμό και τον ναζισμό ποτέ και από κανένα δεν επιτρεπεται, ηθικά, να θεωρηθεί μέρος πολιτιστικής κληρονομιάς. Ίσως μόνο ιστορικό ντοκουμέντο προς μη-επανάλειψη. Ποτέ δεν επιτρέπεται ο φασιμός και ο ναζισμός να ομαλοποιούνται. Εκτός αν απευθύνεται κανείς επί τούτου και σκόπιμα σε αμόρφωτους, πρακτική η οποία είναι το ψωμοτύρι των εθνικιστών.
Η επίμονη προσπάθεια της Ρίφενσταλ από την δεκαετία των ’50 ως τον θάνατό της το 2003 να απομακρυνθεί από το ναζιστικό παρελθόν της και να παραμείνει ως καλλιτέχνης αξίας γέννησε πολλές συζητήσεις αλλά απέτυχε. Η Ρίφενσταλ παραμένει στην Ιστορία ως αυτό που ήταν: η προπαγανδίστρια του Ναζισμού και η αρχιτέκτων της μυθολογίας του.
Η επίμονη προσπάθεια της Σεραϊδάρη από την δεκαετία των ’70, βοηθούμενη από την κα. Βλάχου της Καθημερινής η οποία την επανέφερε στην επικαιρότητα το 1975, να απομακρυνθεί από το προπαγανδιστικό φασιστικό και ναζιστικό παρελθόν της και να εδραιωθεί ως καλλιτέχνης αξίας πέτυχε στην Ελλάδα μόνο, όχι αλλού, φτάνοντας στην εξυμνητική έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη το 2023.
Και τώρα, 30 μήνες μετά την έκθεση στο Μπενάκη για την Σεραϊδάρη, η επευφημία "σπουδαιότερη" έχει εξαφανιστεί από όλες τις σχετικές ιστοσελίδες του Μπενάκη. Φαίνεται κάποιοι (δεν ήμουν εγώ) τους συνέστησαν να βγάλουν το δάχτυλό τους απ’ τον κώλο τους και να σβήσουν το «σπουδαιότερη», και το σβήσανε. Κάλιο αργά παρά ποτέ.
Αν κανένας προσωπικά γνωστός μου είχε πει δια ζώσης το 2023: και ποιος είσαι 'συ ρε Δημήτρη να κριτικάρεις το Μπενάκη, ρίξτε μια ματιά στο Μπενάκη τώρα να δούμε αν το Μπενάκη ασπάστηκε την κριτική, την οποία προφανώς την έκαναν και αρκετοί άλλοι. Τι άραγε ομαλοποίησε την Σεραϊδάρη στην Ελληνική κοινή γνώμη; Η συνήθης Ελληνική προχειρότητα και χαζοχαρούμενη αμάθεια, ή μια συνειδητή προσπάθεια διαιώνισης του Ελληνικού φασισμού; Ή, και τα δύο.
Η αναλυτική μου ανάρτηση από τον Μάρτιο του 2023 είναι εδώ:
Σημείωση: Ενώ από όλο τον ιστοχώρο του Μπενάκη διαγράφτηκε η λέξη «σπουδαιότερη», σχετικά με την Σεραϊδάρη, η λέξη αυτή υπάρχει ακόμα στις δεκάδες ιστοσελίδες που τον Μάρτιο του 2023 αναμετάδωσαν το τότε ανακοινωθέν που είχε στείλει παντού το Μπενάκη. Η απάντηση σε αυτό, φυσικά, είναι: «Έλα κι’ εσύ ρε Δημήτρη! Σιγά τώρα, και τι έγινε!…»
Ανήκω στο σύστημα Υγείας της επαρχίας μας της Romagna, στην δικαιοδοσία των πόλεων Φορλί-Τσεζένα, στο νοσοκομείο μας του Φορλί, δεκαεφτά χρόνια τώρα.
Μάλιστα, όταν συνταξιοδοτήθηκε πέρσι ο γενικός γιατρός μας στο χωριό, και ανησυχούσαμε ποιον θα μας φέρουν, μας έφεραν μια Ιταλοαμερικανίδα γιατρό που μόλις είχε αφιχθεί μετά από πάνω από 20 χρόνια σαν γιατρός σε τμήμα εκτάκτων περιστατικών (emergency room) σε νοσοκομείο στο Λος Άντζελες! Όπου δίδασκε και σε ένα πανεπιστήμιο του Λος Άντζελες! Μάλιστα! Η υγεία της Romagna μου έφερε γιατρό από το Λος Άντζελες στο χωριό. Και, η Ντόκτορ Άλεξ με χρειάζεται περισσότερο από όσο την χρειάζομαι εγώ γιατί η επανείσοδος στην Ιταλία, μετά από πάνω από 20 χρόνια στην Αμερική, δεν είναι χωρίς τα εμπόδιά της και το τραλαλά του νευρικού συστήματος. Και είμαι ο μόνος που την καταλαβαίνει. Και της δίνω Αμερικανικές σοκολάτες με φυστικοβούτυρο όταν την βλέπω και της μαγειρέυω ιδιαίτερα εδέσματα όταν έρχεται στο σπίτι. Και ήρθε ως Αμερικανίδα πολίτης και στον κήπο για το ετήσιο πάρτυ της 4ης Ιουλίου.
Τέλος πάντων, στο τμήμα διαβητολογίας στο νοσοκομείο κάτω στην πόλη, τα τελευταία 15 χρόνια τους έλεγα πάντα ότι μετά από 8 χρόνια στο Σύστημα Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου και κοντά στα 20 χρόνια με το Χάρβαρντ Κομιούνιτι Χέλθ Πλαν στην Μασαχουσέτη, την εμπειρία μου με την διαβητολογία στο Φορλί την θεωρώ καλύτερη. Και κορδωνόντουσαν σαν παγώνια όποτε τους το έλεγα.
Τώρα όμως όταν τους το λέω, συμπληρώνω ότι τους τελευταίους 18 μήνες κάνανε βουτιά στον πάτο.
Εφτά χρόνια τους λέω ότι έχω έναν πόνο στην γάμπα μου μεταξύ γόνατου και ποδιού (γάμπα δεν το λένε το calf?) όταν περπατάω έστω και ελαφριά ανηφόρα ή σκαλιά. Και απαντούσανε, ναι, αυτό το κάνει ο διαβήτης.
Τον τελευταίο χρόνο τους έλεγα ότι έχει χειροτερέψει πολύ και είναι δύσκολο να περπατήσω πια. Και απαντούσανε, ναι, αυτό το κάνει ο διαβήτης.
Ιούνιο άρχισαν να φουσκώνουν λίγο τα πόδια και οι γοφοί. Θυμήθηκα ότι ο πατέρας μου που είχε διαβήτη πρηζότανε κι’ εκείνος επειδή είχε κατακράτηση υγρών και έπαιρνε ένα διουρητικό. Πάω λοιπόν στην Ντόκτορ Άλεξ και της λέω, το και το! Μου λέει, μισό Λάσιξ κάθε πρωί. Α! της απαντώ, Ναι! Λάσιξ έπαιρνε και ο πατέρας μου.
Παιδιά, χωρίς καλαμπούρι, μετά από τρεις μέρες και τρία μισά Λάσιξ, ο πόνος εξαφανίστηκε! Μπορούσα και πάλι να περπατήσω άνετα και γρήγορα ανηφόρες, και λίγο τροχάδην με την Μαργαρίτα, και ν’ ανέβω σκαλιά! Πάμε για τέσσερεις μήνες και αισθάνομαι σαν να μου δόθηκαν εφτά χρόνια στην ζωή μου να τα ξαναζήσω σαν άνθρωπος.
Πέντε γιατροί και 10 νοσοκόμες στην διαβητολογία, εφτά χρόνια που τους έλεγα ότι πονάω-γαμώτο, και πάνω από κανενός την κούτρα δεν είχε ανάψει ένας γλόμπος να ρωτήσει, ρε, μπας κι’ έχει κατακράτηση υγρών τούτος ο ενοχλητικός διαβητικός; Εγώ έπρεπε στο τέλος να το σκεφτώ μόνος μου και η δόκτορ Άλεξ να μου δώσει Λάσιξ.
Δέκα τέσσερα χρόνια μου έδιναν μια ένεση να βοηθήσει το πάνκρεάς μου να παράγει δική του ινσουλίνη. Μια από τις παρενέργειες ήταν να χάνω βάρος και να το διατηρώ χαμηλά. Στην αρχή μου δίνανε Byeta, μετά Booderyon, μετά Trulicity, μετά Ozempic, όλα με το ίδιο εφέ στο βάρος, και ήμουνα στάνταρ 73-75 κιλά. Τα φάρμακα αλλάζανε γιατί οι φαρμακοβιομηχανίες βγάζανε καινούργια, πιο κερδοφόρα, αλλά οι γιατροί στους ασθενείς δεν λέγανε αυτό φυσικά: λένε ότι ανακαλύφθηκε ότι αυτό που δίνανε μέχρι σήμερα έφερνε προβλήματα υγείας και βγήκε καινούργιο, καλύτερο (κι' ότι απ' ότι σου λένε οι γιατροί το χάψεις, τό 'χαψες).
Πέρσι τον Οκτώβριο μου το αλλάξανε το τελευταίο, το Οζέμπικ, με καινούργιο υποκατάστατο ινσουλίνης, Λάντους, που δεν είχε την παρενέργεια της διατήρησης χαμηλού βάρους. Και χωρίς να αλλάξω τίποτα από την διατροφή μου, πήγα 85 κιλά σε τέσσερεις μήνες. Δεν τού ‘χε κόψει κανενός γιατρού να με προειδοποιήσει, ή να δώσει κάτι τέλος πάντων να μην πάω cold turkey;
Γιατί αλλάξανε το φάρμακο; Απλό. Ο Τραμπ που στην Αμερική προσπαθεί να καταστρέψει όποια Περίθαλψη Υγείας έχουν οι χαμηλότερων μισθών άνθρωποι, έχει μια πολιτική γκόμενα στην Ευρώπη που την λένε Μελόνι, και τυγχάνει πρωθυπουργός μας στην Ιταλία, και απ’ ότι βλέπω οι Έλληνες δεν έχουν πάρει χαμπάρι ότι είναι φασίστας, επειδή, σε αντιδιαμετρική διαφορά με τον Τραμπ, η Μελόνι είναι εξυπνότατη στην παρουσίασή της. Κι έτσι, μεταξύ Τραμπ και Μελόνι, στην Ιταλία πάσχουμε από το εφέ «Τραμπλόνι», όπως το ονομάζω εγώ, κοινωνιολογικά. Και η επαρχία μας της Ρομάνια είναι γνωστή ως πολύ αριστερίζουσα –και ως εκ τούτου, η ακροδεξιά Ρώμη μας την έχει μπηγμένη και οι κοινωνικές και υγειονομικές υπηρεσίες μας πάσχουν από στραγγαλισμό και διαλύονται.
Μάλιστα, για πρώτη φορά σε 14 χρόνια σταμάτησαν να μου δίνουν ραντεβού δυό φορές τον χρόνο, στην διαβητολογία, γιατί από πέντε γιατρούς το τμήμα έχει πλέον μόνο μια γιατρό, και δεν χρειάζομαι πλέον γιατρό, λέει, επειδή ο διαβήτης μου πάει πολύ καλά, με γλυκοζιωμένη 7,5 (σωστό θα ήταν γύρω στο 6,8). Τώρα υπεύθυνη για τον διαβήτη μου είναι, κατά το σύστημα υγείας Τραμπλόνι, η Ντόκτορ Άλεξ. Η οποία πολύ έντιμα μου έχει πει ότι δεν έχει πείρα με διαβητικούς ασθενείς, και καμιά φορά μου ζητάει μια-δυό μέρες να κάνει ερευνα πριν μου απαντήσει σε κάτι (Μεσογειακής καταγωγής άνθρωπος που περαδέχεται ότι υπάρχει κάτι που δεν το ξέρει και μπορεί να το μάθει! Άκουσον-Άκουσον).
Μέχρι τώρα είχα αποδειχθεί, δυστυχώς, σαν ο καλύτερος δικηγόρος που γνωρίζω στην Ευρώπη. Τώρα θα πρέπει να είμαι και ο καλύτερος γιατρός που γνωρίζω (υποστηριζόμενος βέβαια από την Ντόκτορ Άλεξ του Λος Άντζελες). Με τον πόνο στο περπάτημα πάντως, μια χαρά τα πήγα. Τώρα πια πάω με απαλά πηδηματάκια!
Τα Ενωμένα Κράτη της Αμερικής δεν ξεκινάνε τώρα να ξαναχτιστούν από τον Τραμπ διαφορετικά. Αποσυναρμολογούνται.
Το γράφω αυτό σιγά-σιγά τις περασμένες εβδομάδες, συνεχώς αλλάζοντας ή προσθέτοντας ή αφαιρώντας κάτι επειδή, απλά, δεν περνάνε ούτε λίγες ώρες χωρίς κάτι το καινούργιο να αλλάξει την πορεία των ειδήσεων και την προτεραιότητα του σε τι να δώσει κανείς προσοχή, ή ανάλυση.
Ξαφνικά, η δολοφονία ενός ακροδεξιού Τραμπικού ρατσιστή και λάτρη της παραμορφωμένης και εφευρεμένης πραγματικότητας άλλαξε, και πάλι, τα πάντα.
Θα αφήσω όμως την ανάρτηση όπως είχε φτάσει να είναι την περασμένη βδομάδα, πριν εισβάλει με drones στην Πολωνία ο Πούτιν, πριν γίνουν τόσα άλλα που ήδη έγιναν…
Ξέρω ότι κάποιοι ψηφοφόροι δεν το πιστεύουν, ότι ο Τραμπ αποσυναρμολογεί την Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση των Ενωμένων Κρατών, και μας διαγιγνώσκουν ότι εμείς, που ψηφίζουμε Δημοκρατικό κόμμα, πάσχουμε από TDS (Trump Derangement Syndrome - Σύνδρομο Διαταραχής λόγω Τραμπ). Αυτό είναι αναμενόμενο. Ούτε οι Γερμανοί, ούτε και οι Γερμανοί εβραϊκής καταγωγής το πίστευαν στις αρχές έως τα μέσα της δεκαετίας των 1930 το που επρόκειτο να πάει εκείνο που είχε ξεκινήσει. Και λέγανε ότι πρόκειται για την οικονομία, και την εθνική υπερηφάνεια.
Ετοιμαστείτε να ζήσετε αυτό που έχετε δει μόνο στις ταινίες μέχρι τώρα. Όλοι θα ξανασυναντηθούμε στην άλλη πλευρά αν και πότε τα καταφέρουμε να φτάσουμε εκεί.
Προσωπικά, πιστεύω ότι θα φτάσουμε, και το πιστεύω επειδή πιστεύω εκείνο που είχε πει ο Δρ. Μάρτιν Λούθερ Κινγκ: «Το τόξο του ηθικού σύμπαντος είναι μακρύ, αλλά κλίνει προς τη δικαιοσύνη» (αυτό που εγώ το ονομάζω «εκκρεμές») (ναι, ειναι η εποχή τωρα που χρησιμοποιώ αυτή τη φράση του Μάρτιν, συχνά) Ευτυχώς η Joan ζει ακόμα, να ξανατραγουδήσει We Shall Overcome.
Ενα δυστύχημα δεν συμβαίνει ποτέ από μία μόνο αιτία. Πάντα υπάρχουν τρεία, τέσσερα, πέντε πράγματα που πηγαίνουν στραβά κατά αλυσειδωτή σύμπτωση για να έρθει ένα τραγικό αποτέλεσμα όπως το να αναλάβει τα ινία της Αμερικανικής προεδρίας ο Ντοναλντ Τραμπ... Πρέπει να κοιτάξει κανείς την γενική εικόνα προσεκτικά και πολυδιάστατα. Τίποτα δεν είναι ποτέ απλό. Να το ξαναπώ άλλη μια φορά: τίποτα δεν είναι απλό.
Ο Νότος ποτέ δεν είχε φύγει από την εικόνα. Όσοι γνωρίζουν την Αμερικανική πραγματικότητα, γλώσσα και καθημερινότητα, γνωρίζουν ότι ο Νότος είναι ο ελέφαντας στο δωμάτιο. Τόσο μεγάλος που δίπλα σου να είναι δεν τον βλέπεις αν δεν γνωρίζεις την μυρωδιά του.
Και είναι και οι μετανάστες. Οι Εβραίοι του Χίτλερ γίνανε τώρα οι μετανάστες του Τραμπ. Τα στρατόπεδα συγκεντρώσεως του Τραμπ για την ώρα βρίσκονται εκτός, στο Σαν Σαλβαντόρ, Ουγκάντα κλπ., όπου στέλνει τους μετανάστες που συλλαμβάνει η Γκεστάπο του μέσα στην Αμερική. Μάλιστα, κεκτημένη ταχύτητα, συλλαμβάνουν και Αμερικανούς πολίτες.
Επίσης κανείς δεν περίμενε ο Τραμπ να κερδίσει το 2016 και να χάσει η Χίλαρι. Μετά τους πρώτους δυό καταπληκτικούς μήνες της Κάμαλα κανείς δεν περίμενε να κερδίσει ο Τραμπ το 2024. Αυτό που συνέβη είναι ότι ο Τραμπ κέρδισε εναντίων δύο γυναικών και έχασε στον λευκό άνδρα ανάμεσα στις δύο γυναίκες. Δώσατε σε αυτό καμία σημασία; Η Αμερική απλά δεν είναι έτοιμη για γυναίκα Πρόεδρο. Βγάλανε τον παλιάτσο για να μην βγει γυναίκα.
Είναι μακρύγορο να εξηγεί κανείς ότι πρόκειται για μια τέλεια καταιγίδα μίσους κατά των μεταναστών και των LGBQT, ρατσισμού, σεξισμού, μισογυννίας, εθνικισμού, αγραμμαροσύνης και άγνοιας. Και Χριστοφασισμού.
Είναι πολύ πιο απλό, και ακούγεται πολύ ...σοφότερο να πει κανείς ότι είναι η ...οικονομία (λες και είναι 1992). Και όταν πιάσει και αρχίσει να λέει ο κόσμος ναι, ναι, η οικονομία, πετάς και μια παγκοσμιοποίηση και το ανακοινωθέν βγήκε: φταίνε οι Δημοκρατικοί. Κι' εδώ γελάνε. Και κλαίνε.
Με την φωτογραφική μου μηχανή ακολούθησα την Μάγκι Θάτσερ την νύχτα των εκλογών μέχρι το πρώτο της σήμα Νίκης με τα δύο δάχτυλα του χεριού της σε "V". Αυτό έγινε πριν 46 χρόνια όταν η Θάτσερ έσωσε την Βρετανία. Και πριν από εκείνη είχαν δώσει το παράδειγμα και η Γκόλντα και η Ιντίρα. Θέλω να ζήσω για να ψηφίσω την πρώτη γυναίκα Πρόεδρο, οποιουδήποτε χρώματος.
Για την ώρα αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι ήδη έχει αποσυναρμολογήσει, εξουδετερώσει, αποδυναμώσει τους μηχανισμούς της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης του 1787 και του 1865 και του 1966.
Είναι αμφίβολο αν θα το προλάβω. Και είναι αμφίβολο αν ο Τραμπ θα φύγει στο τέλος της δεύτερης θητείας του χωρίς πρώτα να χρησιμοποιήσει πυρηνικά. Η χρήση των πυρηνικών είναι μια από τις επιβεβαιωμένες από τον ιδιο προσωπικές επιθυμίες.
Εφ' όσον έχουμε πυρηνικά γιατί δεν τα χρησιμοποιούμε; ρώτησε το 2016. Δυό χρόνια αργότερα πρότεινε να ρίξουμε ένα πυρηνικό όπλο στο μάτι ένός τυφώνα για να αποδυναμώσει τον τυφώνα. Εδώ είσαστε και εδώ είμαστε, πριν φύγει μπορει να δούμε τουλάχιστον ένα μανιτάρι.
Α! και στις 5 Σεπτεμβρίου μετονόμασε το Υπουργείο Άμυνας σε Υπουργείο Πολέμου. Δεν είχε δικαίωμα να μετονομάσει το Υπουργείο μια και μόνο το Κογκρέσο μπορεί να το κάνει. Κι' έτσι πρόσθεσε το Υπουργείο Πολέμου σαν παρατσούκλι κάτω από το Υπουργείο Άμυνας. Και ο τηλεπαρουσιαστής της Fox News τον οποίο έκανε Υπουργό, κόλλησε καινούργια ταμπέλα στην πόρτα του:
Υπουργός Πολέμου.
~~~
Ρωμαϊκή Αντιπροσωπευόμενη Δημοκρατία (Ρεπούμπλικα) , 509-27 ΠΚΕ, 482 χρόνια
Αθηναϊκή Δημοκρατία, 508-322 ΠΚΕ, 186 χρόνια
Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, 27 ΠΚΕ-468 ΚΕ, 495 χρόνια
Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, 325-1453 ΚΕ, 1,128 χρόνια
Ρεπούμπλικα της Βενετίας, 810-1797 ΚΕ, 987 χρόνια
Αυτοκρατορία της Πορτογαλίας, 1415-1808 ΚΕ, 393 χρόνια
Αυτοκρατορία της Ισπανίας, 1492-1976 ΚΕ, 486 χρόνια
Οθωμανική Αυτοκρατορία, 1301-1922 ΚΕ, 621 χρόνια
Γαλλική Αποικιακή Αυτοκρατορία, 1680-1945 ΚΕ, 265 χρόνια
Βρετανική Αυτοκρατορία, 1497-1997 ΚΕ, 500 χρόνια
Ενωμένα Κράτη της Αμερικής (το τελευταίο σύνορο της Ανθρωπότητας, στον πλανήτη) 16 Δεκεμβρίου 1773 (Τσάι στο λιμάνι της Βοστόνης) – 20 Ιανουαρίου 2025 (δεύτερη θητεία του Τραμπ) 252χρόνια
Κυριακή, 2 Σεπτεμβρίου 1945. Όταν μια αρμάδα υπό την ηγεσία των Ενωμένων
Κρατών της Αμερικής κατέπλευσε στον κόλπο του Τόκιο πριν από 80 χρόνια για να
αποδεχτεί την παράδοση της Ιαπωνίας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, ήταν μόλις 27
ημέρες αφότου μια ατομική βόμβα σκότωσε περίπου 90.000 έως 166.000 ανθρώπους στην Χιροσίμα, και 24 μέρες αφότου μια δεύτερη ατομική βόμβα
σκότωσε περίπου 60.000 έως 80.000 ανθρώπους στο Ναγκασάκι.
Ήταν 125 ημέρες αφότου ο Αδόλφος Χίτλερ αυτοκτόνησε, τερματίζοντας τη ζωή
ενός ανθρώπου που ήταν υπεύθυνος για τη σφαγή 60 εκατομμυρίων ανθρώπων, περίπου 3% του τότε πληθυσμού της Γης. Ήταν
218 ημέρες αφότου ο Κόκκινος Στρατός απελευθέρωσε το Άουσβιτς, του οποίου οι
σκελετικοί επιζώντες στέκονταν μάρτυρες του σκοτεινού βάθους στο οποίο μπορεί
να φτάσει η ανθρωπότητα: ένα μάθημα-προσφορά της Γερμανίας.
Τα μαθήματα, για πολλούς Αμερικανούς, φαίνονταν αυταπόδεικτα: Ο
απομονωτισμός, ο εθνικισμός και ο αυταρχισμός οδηγούν στην καταστροφή. Οι
συμμαχίες, το ελεύθερο εμπόριο και η δημοκρατία είναι ο μόνος δρόμος προς τα
εμπρός. Και οι ΗΠΑ πρέπει να αναλάβουν την ηγεσία. Πολλοί Αμερικανοί τα σκέφτονται αυτά αλλά δυστυχώς λιγότεροι από τους μισούς.
Παρά ορισμένα χτυπήματα, αυτή η συναίνεση διατηρήθηκε σε μεγάλο βαθμό -
τουλάχιστον μεταξύ των υπευθύνων χάραξης πολιτικής - για σχεδόν 80 χρόνια. Αλλά
η προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ, με την μονοδιάστατη επιδίωξη του αμερικανικού
πλεονεκτήματος, σηματοδοτεί το τέλος της.
(το παραπάνω: Απόδοση στα Ελληνικά άρθρου από την εφημερίδα Ουάσιγκτον Ποστ, 2
Σεπτεμβρίου 2025)
Το χρήμα έχει δύναμη, πράγματι. Αυτό που μπερδεύει ο κόσμος συχνά είναι το που βρίσκεται η δύναμη του χρήματος. Βρίσκεται στην ένωση που φέρνει ανοχή προς τους πάντες και ειρήνη για εμπόριο. Ελεύθερο Εμπόριο. Πολυεθνικές. Την δύναμη να φέρει πόλεμο την έχουν το μίσος, ο εθνικισμός, ο θρησκευτικός φανατισμός, οι απαγορεύσεις. Η Ένωση είναι ένα «συν» ενώ ο απομονωτισμός είναι ένα «μείον».
~~~
Αν προχωράμε προς μια νέα τραγωδία, ίσως θα είναι πρέπον να θυμόμαστε, αν υπάρχει καν η παιδεία για να γνωρίζει και να θυμάται κανείς, να θυμόμαστε τις δύο κρυστάλλινα δυνατές στιγμές της ανθρωπότητας, της αντίστασης στο κακό:
- Ιούνιος ως Σεπτέμβριος 1940, Η Μάχη της Αγγλίας, όταν μερικά Σπίτφάιαρ και Χάρικέην αναχαίτισαν τετραπλάσιο αριθμό Μέσερσμιτ και Χάινκελ της Ναζιστικής δύναμης του Γκαίρινγκ και του Χίτλερ πάνω από τους λευκούς βράχους του Ντόβερ, και,
- Οκτώβριος 1940 έως Μάρτιος 1941, Το Αλβανικό Έπος, όταν ο Ελληνικός στρατός αναχαίτισε και έσπρωξε πίσω μέσα στην Αλβανία τον στρατό εισβολής της Φασιστικής Ιταλίας.
Vera Lynn
We'll Meet Again 1943
Let's say goodbye with a smile, dear
Just for a while dear we must part
Don't let this parting upset you
I'll not forget you, sweetheart
We'll meet again
Don't know where
Don't know when
But I know we'll meet again some sunny day
Keep smiling through
Just like you always do
'Til the blue skies chase those dark clouds far away
And I will just say hello
To the folks that you know
Tell them you won't be long
They'll be happy to know
That as I saw you go
You were singing this song
We'll meet again Don't know where
Don't know when
But I know we'll meet again some sunny day
And I will just say hello
To the folks that you know
Tell them you won't be long
They'll be happy to know
That as I saw you go
You were singing this song
We'll meet again
Don't know where
Don't know when
But I know we'll meet again some sunny day
~~~
Και εκείνοι από εμάς που δεν θα δεχτούν παράδοση, λευκή σημαία στις δυνάμεις του σκοταδιού της απομόνωσης, του ρατσισμού και του εθνικισμού, εκείνοι που δε θα δεχτούν να μπουν υποτακτικά μεσα στην καλή τη νύχτα, και, τώρα που δεν υπάρχει πια χώρος για ουδετερότητα, με οργή θα αντισταθούν να υπερασπίσουν την ανθρωπιά ενάντια στον κατακτητή που ηγεμονία να επιβάλει θέλει, ας θυμηθούμε τα λόγια του Ερρίκου του Πέμπτου από το έργο του Σαίξπηρ:
Εμείς οι λίγοι,
εμείς οι ευτυχισμένοι λίγοι, εμείς μια παρέα αδελφιών.
Διότι εκείνος που
σήμερα θα χύσει το αίμα του μαζί μου,
Σήμερα, 7 Σεπτεμβρίου, 2025, ήταν τα τέταρτα γενέθλια του Κώστα μας, μετά από τις
5 Οκτωβρίου του 2020, και τα πέρασε κάνοντας, για πάντα, αυτό που αγαπά: τσουλήθρα
και παιγνίδια πάνω στα ασημένια βέλη που αφήνουν πίσω τους τα αεροπλάνα στον ουρανό. Και
σήμερα έκλεισε τα 35. Πριν 35 χρόνια, στο μαιευτήριο του νοσοκομείου Brigham and Women’s στο κέντρο της Βοστόνης, η
νοσοκόμα έβαλε στα δάχτυλά μου ένα χειρουργικό ψαλίδι και έκοψα τον ομφάλιο
λώρο του Κώστα. Δεν έκλεγε, δεν έκλαψε. Και όταν η νοσοκόμα τον ακούμπησε σε
μια λεκάνη ειδική για το νεογέννητο, δεν έκλαψε. Ήταν ήρεμος και φαινόταν
ευτυχής. Θα έλεγα ότι χαμογελούσε, κι’ ας ξέρω ότι τα νεογέννητα δεν μπορούν να
χαμογελάσουν.
Μετά, η νοσοκόμα άναψε ένα δυνατό φως από πάνω του και τότε μόνο ο Κώστας
άρχισε να προσπαθεί να φωνάξει… να σιγοκλαίει. Τον ενοχλούσε το δυνατό φως στο πρόσωπό του. Έβαλα την παλάμη του χεριού μου
ανάμεσα στην λάμπα και τα μάτια του, και, με την έκλειψη της λάμπας από πάνω
του, ο Κώστας ηρέμησε και πάλι, και συνέχισε να απολαμβάνει την ύπαρξή του. Ήταν το πρώτο πράγμα που έκανα ποτέ σαν μπαμπάς (dad) από την στιγμή που χωρίς πλέον τον ομφάλιο λώρο υπήρχε σαν ανεξάρτητος άνθρωπος.
...πόσοι είναι οι άθρωποι που δεν κόβουν ποτέ τον ομφάλιο λώρο τους...
Σήμερα, στα 35α γενέθλιά του, έγινε ολική έκλειψη της Σελήνης
πάνω από το χωριουδάκι μας, το Σαν Μπενεντέτο ιν Άλπε. Και, φυσικά, ημουνα έτοιμος να παίρνω φωτογραφίες καθώς η Σελήνη θα ανέτειλε πάνω από την απέναντι ράχη, ήδη σε πλήρη
έκλειψη.
Τότε ήρθαν τα σύννεφα.
Άρχιζα να ελπίζω για τον "Παράγοντα Έντιγκτον". Ο Βρετανός επιστήμονας Άρθουρ Στάνλυ Έντιγκτον από το πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ, στις 29 Μαΐου του 1919 βρισκόταν στο νησί Πρίνσιπε, στον Ατλαντικό, στο κόλπο της Γουινέας δυτικά της Αφρικής για να φωτογραφίσει την ολική έκλειψη του ήλιου.
Είχε πλήρη συννεφιά. Η αποστολή φαινόταν σαν αποτυχία. Την στιγμή της ολικής έκλειψης τα σύννεφα αραίωσαν γύρω από τον ήλιο για λίγα λεπτά και ο Έντιγκτον πρόλαβε να πάρει εφτά φωτογραφίες.
Οι φωτογραφίες απέδειξαν ότι μεταξύ του Ισαάκ Νεύτωνα και του Άλμπερτ Άινστάιν, είχε δίκιο ο Άινστάιν. Ο Έντιγκτον απέδειξε ότι η Θεωρία της Σχετικότητας ήταν σωστή. Η πορεία του φωτός από τα άστρα κοντά στον ήλιο επηρεαζόταν από την μάζα του ήλιου και φαινόντουσαν σε λίγο διαφορετικό σημείο στον ουρανό από όταν δεν βρισκόταν "κοντά τους" από την δική μας οπτική ο ήλιος.
Έτσι κι’ εγώ πήγα και στήθηκα με την Μαργαρίτα στο σωστό σημείο, ένα χιλιόμετρο από το σπίτι, οργάνωσα τα συμπράγκαλά μου, τρίποδο και λοιπά, και περίμενα να δω αν στις 19:55 θα αραίωναν τα σύννεφα γύρω από το φεγγάρι.
Προσευχήθηκα στον Έντιγκτον. Και στον Άινστάιν. Και, φυσικά, στον Κώστα.
24 mm φακός
Μόλις έδυσε ο ήλιος πίσω μας, οι τελευταίες του ακτίνες φωτίζουν τα σύννεφα απέναντι, μπροστά μας.
Το φεγγάρι, ήδη σε πλήρη έκλειψη, επρόκειτο να ανατείλει πίσω από τις δίδυμες κορφές του Μόντε Τζεμέλι κοντά στο κέντρο της παραπάνω φωτογραφίας.
800 mm φακός
Δυστυχώς όμως, το φεγγάρι κινείται πίσω από τα σύννεφα. Όχι μπροστά τους.
Ήξερα ακριβώς που βρισκόταν το φεγγάρι κάθε στιγμή... 19:35 ανέτειλε στον ορίζοντα, πίσω από το βουνό, 19:55 θα ανέτελε πίσω από το μόντε τζεμέλι 104 μοίρες στην πιξύδα, 5,5 μοίρες ύψος από το σημείο που είχα επιλέξει να περιμένουμε... αλλά με τα σύννεφα δεν φαινόταν τίποτα.
Φτάσαμε στις 20:38.
Σύννεφα. Τίποτα. Ξαστεριά από πάνω μας, σύνεφα μπροστά μας, φεγγαράκι γιοκ.
Τότε, στις 20:52...
Η ολική έκλειψη είχε τελειώσει, η σκιά της Γης κινούνταν αργά προς τα δεξιά,
φωτίζοντας μια μκρή λουρίδα της Σελήνης, και το σύννεφο, εκεί, θαυματουργά αραίωσε λίγο εκείνη την στιγμή για κανένα εικοσάλεπτο!
και μετά, σιγά-σιγά το σύννεφο αραίωσε περισσότερο...
Εδώ πια φαίνεται σαν κοινό μισοφέγγαρο, ενώ είναι η σκια της Γης πάνω σε πανσέληνο.
Ήθελα να πιάσω την σκοτεινή, κοκκινωπή Σελήνη καθώς θα ανέτελλε πίσω από τα δέντρα της ράχης, απέναντι, με ουρανό λυκόφωτος και το χωριό από κάτω. Αυτό όμως τα σύννεφα δεν το επέτρεψαν. Η επόμενη ολική έκλειψη Σελήνης εδώ, θα γίνει σε τριάμισι χρόνια, παραμονή πρωτοχρονιάς 2028 προς 2029, αλλά θα πρέπει να πάμε από την άλλη πλευρά του βουνού για να την δούμε εκείνη όταν θα ανατέλλει γιατί θα ανατείλει πιο βόρεια από την σημερινή. Η επόμενη ολική έκλειψη ήλιου, εδώ, θα γίνει μετά από το έτος 2200. Εκείνη μάλλον θα την δω με την Μαργαρίτα και τον Κώστα από το διαστημόπλοιο Enterprise όπου θα μετοικίσουμε σε κάμποσα χρόνια.
Πάντως, αν τον ενδιαφέρει κανέναν, δακτυλιακή έκλειψη ήλιου, 1 Ιουνίου 2030, εφτά παρά δέκα το πρωί, 67 μοίρες στην πιξύδα, καλύτερο μέρος να την δείτε είναι από το Δερβένι κοντά στο Ξυλόκαστρο στον Κορινθιακό κοιτώντας ανατολικά-βορειοανατολικά. See you all there!
