Αυτές τις μέρες δεν έρχομαι πολύ στο μπλογκ -θα μπορούσα να βρω δικαιολογία σε πολύ δουλειά και άλλα πράγματα που θα έπρεπε κάλλιστα να με κρατάν μακριά. Αλλά, όπως και ο Τζωρτζ Ουάσινγκτον όταν ήταν παιδί και τον ρώτησε ο πατέρας του αν εκείνος έκοψε την κερασιά στον κήπο, "Δεν μπορώ να πω ένα ψέμα". Ούτε να το αφήσω σαν δικαιολογία. Δεν είναι τόσο τα διάφορα που πράγματι υπερφόρτωσαν αυτές τις μέρες την ζωή -πάντα βρίσκω τρόπο και χρόνο να έρθω στο μπλογκ. Δεν είναι ούτε καν η κατάθλιψη που έχει κουκουλώσει την Ελληνόφωνη κοινωνία, ούτε η απόγνωση του "τι σημασία έχει οτιδήποτε πια", κοιτάζοντας τον τόπο μας...
Ο πραγματικός λόγος μου έγινε αντιληπτός 2-3 μέρες αφού συνέβη. Δεν ήταν ένα υπαρκτό γεγονός αλλά, περισσότερο, κάτι που διάβασα. Και όταν το διάβασα ο αέρας έπεσε και τα πανιά έμειναν να κρέμονται κουρέλια απ' τα κατάρτια. Και δεν ήταν τόσο οι λέξεις αυτές καθ΄αυτές που διάβασα, όσο οι προεκτάσεις τους, που σαν πλημμύρα γέμισαν και κάλυψαν όλο το τοπίο της Ελλάδας, στην ψυχή μου.
Θέλω να τονίσω ότι δεν έχει την παραμικρή σημασία ποιός έγραψε αυτά που διάβασα, ούτε θα είχε την παραμικρή ελπίδα μια σχετική συζήτηση και επεξηγήσεις ή επανατοποθετήσεις. Δεν έχει σημασία ποιός και που το έγραψε γιατί, όπως ήδη είπα, το "θέμα" για μένα έφυγε από την στενή εστίαση συγκεκριμενοποιήσεως και προσώπων και πήγε πολύ μακρύτερα.
Ένας καλός άνθρωπος συνέχιζε τα τετριμμένα και κουρασμένα περί της κρίσης, γιατί, και από που, και ποιός φταίει και οι συνομωσίες, και λοιπά... και σκέφτηκα να ρωτήσω το εξής: "Ας υποθέσουμε ότι είμαστε σύμφωνοι σε όλα. Ωραία. Τι προτείνεις ότι είναι δυνατόν να γίνει αύριο;"
Έψαχνα εκείνη την στιγμή να βρούμε τρόπο να αφήσουμε αυτό το τέλμα και να κάνουμε ένα βήμα μπροστά, στο αύριο. "Τι προτείνεις ότι είναι δυνατόν να γίνει αύριο;"
Η απάντηση που διάβασα με αποστόμωσε -και δεν είναι ξέρετε εύκολο να αποστομωθώ...
"δεν είμαι υποχρεωμένος να προτείνω καν, ξέρεις"
Σταμάτησα σε αυτή τη φράση, εντελώς "άδειος", κεραυνόπληκτος. Μετά από λίγα λεπτά ο Αμερικανός Δημήτρης σκέφτηκε ότι δεν υπάρχει χρόνος να σπαταλιέται η ζωή με ανθρώπους που θεωρούν καθήκον τους να κριτικάρουν με ότι θεωρίες τους κατέβουν αλλά να μην αισθάνονται υποχρεωμένοι να προτείνουν κάτι. Αυτό είναι χάσιμο χρόνου. Εκεί που μεγάλωσα το παιδί μου κάτι τέτοιες στάσεις προκαλούν, ή αδιαφορία, ή οίκτο.
Ο Έλληνας Δημήτρης διάβασε και την επόμενη φράση, μετά από λίγα λεπτά, η οποία παρέπεμπε σε ένα άλλο κείμενο όπου υπήρχαν "κατατεθειμένες θέσεις". Πήγα το διάβασα και είδα ότι ούτε λίγο ούτε πολύ η "θέση" του "τι να κάνουμε αύριο", η οποία μου προετάθη στο δεύτερο συνθετικό της απάντησης, έλεγε απλά, σε παράφραση, ότι...
"όταν μας δίνανε τα δανεικά το ξέραν ότι τα σπαταλούσαμε άρα καλά να πάθουνε τώρα".
Θυμήθηκα πόσο περήφανος ήμουνα 12 χρονών να παίρνω το λεωφορείο, ντυμένος στα καλά μου να πάω στην Αθήνα κοντά στο σπίτι της γιαγιάς στην Νεάπολη, να πάω φροντιστήριο. Στην δική μου ψυχοσύνθεση το να χρειαζόταν κανείς να πάει φροντιστήριο μετά από το σχολείο σήμαινε ότι ή το σχολείο του δεν τον διδάσκει σωστά, ή είναι ο ίδιος ανεπίδεκτος μαθήσεως. Και μια και το σχολείο μου ήταν ένα από τα 2-3 καλύτερα της Ελλάδας, θα έπρεπε να είμαι εγώ μειωμένης πνευματικής ισχύος για να χρειάζομαι φροντιστήρια και ιδιαίτερα. Και στο Σύνταγμα έβλεπα τον κόσμο που θα ήταν δικός μου όταν μεγαλώσω... Τα πάντα εξαρτιόνταν από εμένα. Και τα έσπρωξα μακριά, πέρα από τον λόφο τα λιβάδια, τα βουνά και τις θάλασσες. Έζησα ζωές στον δρόμο για την Ιθάκη πολλές, ταξιδεύοντας προς εκείνη την γνώριμη εστία που δεν είχα δει ποτέ μα την κουβάλαγα στην καρδιά μου. Θα είχε βουλιάξει το καράβι αν δεν πρότεινα συνέχεια τι πρέπει να γίνει τώρα, και αύριο.
Και όταν απέκτησα τον Κώστα συνταξιδιώτη, τότε ήταν καθήκον μου και υποχρέωσή μου να προτείνω πάντα το τι είναι δυνατόν να γίνει αύριο. Η ζωή συμβαίνει αύριο. Χθες είναι μόνο ο κουβάς των αναμνήσεων επιτυχίας ή αποτυχίας. Θα έπρεπε να με κρεμάγανε ανάποδα αν μεγάλωνα το παιδί μου μαθαίνοντας το πως να παραπονιέται και να ρίχνει την ευθυνη μακριά, χωρίς προτάσεις για το αύριο.
"δεν είμαι υποχρεωμένος να προτείνω καν, ξέρεις"
"όταν μας δίνανε τα δανεικά το ξέραν ότι τα σπαταλούσαμε άρα καλά να πάθουνε τώρα".
Με κάποιο τρόπο οι λέξεις αυτές εικονογραφούν με σκληρή σοβαρότητα το ποιοί είναι οι περισσότεροι από εμάς τους Έλληνες.
"Δεν βλέπω τον λόγο να προτείνω κάτι, και ότι γίνει φταίνε οι άλλοι που δεν με αφήνουν να είμαι ελεύθερος να ονειρεύομαι."
Και έτσι, για πρώτη φορά στα δύο χρόνια, που γράφω κάθε δύο μέρες σχεδόν, αισθάνθηκα ξένος, Αισθάνθηκα να μην ανήκω και να βρίσκομαι σε λάθος μέρος μαζί με τους καλούς φίλους αυτού του μπλογκ που ταξιδεύουμε μαζί -κι εκείνοι μαζί μου, όλοι μας ξένοι που δεν ανήκουν, έχουμε βρει όμως ο ένας τον άλλον στο μικρό μας κύκλο.
Ξαφνικά το αγαπημένο μου μπλογκ το αισθάνθηκα σαν κάτι το ξένο.
Δεν είναι δυνατόν για μένα να κάτσω να αυνανίζομαι με τις συνομωσίες κατά της μεσαίας τάξης, τους κακούς τραπεζίτες, τους πουλημένους πολιτικούς, τους διεφθαρμένους κυβερνόντες, και όλων το θύμα: Εγώ! Αυτά είναι νοσηρές μπούρδες σχεδιασμένες να παίρνουν από πάνω μας την ευθύνη για τις επιλογές μας, αλά Ελληνικά. Άλλοι φταίνε, όχι εμείς. Εμείς είμαστε θύματα. Και δεν έχουμε καν την υποχρέωση να προτείνουμε. Απλά να κριτικάρουμε και να εξηγούμε ότι δεν φταίμε εμείς που καθόμαστε.
Όσο και να γράφω στα Ελληνικά, δεν μιλάω Ελληνικά φαίνεται. Και μου έλαμψε σαν προβολέας στα μάτια μου με άδειες μπαταρίες -και πίσω από τον προβολέα που τρεμόσβηνε είδα τις εκατοντάδες χιλιάδες ψυχές που ψάχνουν τι είναι αυτό που φταίει, χωρίς να κάνουν τίποτα για να πλησιάσουν το φως.
Μου θύμισε μια ταινία με τον Ρόμπιν Γουίλιαμς "Τι όνειρα θα έρθουν" που όταν πέθανε σε ατύχημα πήγε σε ένα παράδεισο όπου τα πάντα. όλα τα τοπία, ήταν τρισδιάστατα ζωντανά έργα ζωγραφικής που είχε ζωγραφίσει η γυναίκα του που την αγαπούσε. Αργότερα έμαθε ότι πέθανε και εκείνη και έψαξε να την βρει, έμαθε όμως ότι για να την βρει έπρεπε να πάει κάτω χαμηλά... Στα σκοτεινά, όπου ψυχές μακριά από τον παράδεισο πέρναγαν μια αιωνιότητα στην χωρίς ελπίδα απόγνωση θαμμένοι μέχρι τον λαιμό στη λάσπη... Την βρήκε την γυναίκα του σε ένα σκοτεινό ακατάστατο σπίτι, πνιγμένη κυριολεκτικά στην κατάθλιψη και απραξία. Προσπάθησε να την κάνει να τον ακολουθήσει προς τα πάνω εκεί που ήταν τα χρώματα της ζωής τους, και το φως. Αλλά η γυναίκα του δεν ήθελε να φύγει. Στο τέλος και εκείνος σταμάτησε να προσπαθεί και κούρνιασε να περάσει την αιωνιότητα καλύτερα στην κόλαση με την γυναίκα του παρά στο παράδεισο μακριά της. Μετά από λίγο, η γυναίκα του ξύπνησε λίγο από τον λήθαργο της κατάθλιψης, συνηδειτοποιόντας για μια στιγμή ότι ο αγαπημένος της είχε διαλέξει την κόλαση μαζί της, κατάλαβε, και εκείνη βρήκε την δύναμη να σύρει τον άντρα της έξω από την κόλαση του γκρι και σκούρου μηδέν και επέστρεψαν στα χρώματα και τα τοπία των πινάκων της, στον παράδεισο, όπου ανταμείφθηκαν με τη παρουσία των δύο παιδιών τους, τα οποία είχαν πεθάνει πριν από εκείνους.
Η φράση όμως "δεν είμαι υποχρεωμένος να προτείνω καν, ξέρεις" δεν θα ανέβει ποτέ να φτάσει τα χρώματα, τους πίνακες τέχνης ζεστής και ελπιδοφόρας. Είμαι και Έλληνας οπότε δεν μπορώ να πω το αμερικανικό "δεν έχω χρόνο να σπαταλήσω με τέτοιες νοοτροπίες". Θα παραμείνω και Έλληνας να μιλάω με φίλους Έλληνες, πάντα να προτείνουμε πως καλύτερα να αντιμετωπίσουμε το αύριο και πως θα σταματήσουμε να χάνουμε τον χρόνο μας προσπαθώντας να αποδείξουμε ότι δεν φταίμε εμείς αλλά οι άλλοι, και ότι εμείς δεν έχουμε υποχρέωση, ή ευθύνη, μόνο οι άλλοι.
Έχουμε.
Ο πραγματικός λόγος μου έγινε αντιληπτός 2-3 μέρες αφού συνέβη. Δεν ήταν ένα υπαρκτό γεγονός αλλά, περισσότερο, κάτι που διάβασα. Και όταν το διάβασα ο αέρας έπεσε και τα πανιά έμειναν να κρέμονται κουρέλια απ' τα κατάρτια. Και δεν ήταν τόσο οι λέξεις αυτές καθ΄αυτές που διάβασα, όσο οι προεκτάσεις τους, που σαν πλημμύρα γέμισαν και κάλυψαν όλο το τοπίο της Ελλάδας, στην ψυχή μου.
Θέλω να τονίσω ότι δεν έχει την παραμικρή σημασία ποιός έγραψε αυτά που διάβασα, ούτε θα είχε την παραμικρή ελπίδα μια σχετική συζήτηση και επεξηγήσεις ή επανατοποθετήσεις. Δεν έχει σημασία ποιός και που το έγραψε γιατί, όπως ήδη είπα, το "θέμα" για μένα έφυγε από την στενή εστίαση συγκεκριμενοποιήσεως και προσώπων και πήγε πολύ μακρύτερα.
Ένας καλός άνθρωπος συνέχιζε τα τετριμμένα και κουρασμένα περί της κρίσης, γιατί, και από που, και ποιός φταίει και οι συνομωσίες, και λοιπά... και σκέφτηκα να ρωτήσω το εξής: "Ας υποθέσουμε ότι είμαστε σύμφωνοι σε όλα. Ωραία. Τι προτείνεις ότι είναι δυνατόν να γίνει αύριο;"
Έψαχνα εκείνη την στιγμή να βρούμε τρόπο να αφήσουμε αυτό το τέλμα και να κάνουμε ένα βήμα μπροστά, στο αύριο. "Τι προτείνεις ότι είναι δυνατόν να γίνει αύριο;"
Η απάντηση που διάβασα με αποστόμωσε -και δεν είναι ξέρετε εύκολο να αποστομωθώ...
"δεν είμαι υποχρεωμένος να προτείνω καν, ξέρεις"
Σταμάτησα σε αυτή τη φράση, εντελώς "άδειος", κεραυνόπληκτος. Μετά από λίγα λεπτά ο Αμερικανός Δημήτρης σκέφτηκε ότι δεν υπάρχει χρόνος να σπαταλιέται η ζωή με ανθρώπους που θεωρούν καθήκον τους να κριτικάρουν με ότι θεωρίες τους κατέβουν αλλά να μην αισθάνονται υποχρεωμένοι να προτείνουν κάτι. Αυτό είναι χάσιμο χρόνου. Εκεί που μεγάλωσα το παιδί μου κάτι τέτοιες στάσεις προκαλούν, ή αδιαφορία, ή οίκτο.
Ο Έλληνας Δημήτρης διάβασε και την επόμενη φράση, μετά από λίγα λεπτά, η οποία παρέπεμπε σε ένα άλλο κείμενο όπου υπήρχαν "κατατεθειμένες θέσεις". Πήγα το διάβασα και είδα ότι ούτε λίγο ούτε πολύ η "θέση" του "τι να κάνουμε αύριο", η οποία μου προετάθη στο δεύτερο συνθετικό της απάντησης, έλεγε απλά, σε παράφραση, ότι...
"όταν μας δίνανε τα δανεικά το ξέραν ότι τα σπαταλούσαμε άρα καλά να πάθουνε τώρα".
Θυμήθηκα πόσο περήφανος ήμουνα 12 χρονών να παίρνω το λεωφορείο, ντυμένος στα καλά μου να πάω στην Αθήνα κοντά στο σπίτι της γιαγιάς στην Νεάπολη, να πάω φροντιστήριο. Στην δική μου ψυχοσύνθεση το να χρειαζόταν κανείς να πάει φροντιστήριο μετά από το σχολείο σήμαινε ότι ή το σχολείο του δεν τον διδάσκει σωστά, ή είναι ο ίδιος ανεπίδεκτος μαθήσεως. Και μια και το σχολείο μου ήταν ένα από τα 2-3 καλύτερα της Ελλάδας, θα έπρεπε να είμαι εγώ μειωμένης πνευματικής ισχύος για να χρειάζομαι φροντιστήρια και ιδιαίτερα. Και στο Σύνταγμα έβλεπα τον κόσμο που θα ήταν δικός μου όταν μεγαλώσω... Τα πάντα εξαρτιόνταν από εμένα. Και τα έσπρωξα μακριά, πέρα από τον λόφο τα λιβάδια, τα βουνά και τις θάλασσες. Έζησα ζωές στον δρόμο για την Ιθάκη πολλές, ταξιδεύοντας προς εκείνη την γνώριμη εστία που δεν είχα δει ποτέ μα την κουβάλαγα στην καρδιά μου. Θα είχε βουλιάξει το καράβι αν δεν πρότεινα συνέχεια τι πρέπει να γίνει τώρα, και αύριο.
Και όταν απέκτησα τον Κώστα συνταξιδιώτη, τότε ήταν καθήκον μου και υποχρέωσή μου να προτείνω πάντα το τι είναι δυνατόν να γίνει αύριο. Η ζωή συμβαίνει αύριο. Χθες είναι μόνο ο κουβάς των αναμνήσεων επιτυχίας ή αποτυχίας. Θα έπρεπε να με κρεμάγανε ανάποδα αν μεγάλωνα το παιδί μου μαθαίνοντας το πως να παραπονιέται και να ρίχνει την ευθυνη μακριά, χωρίς προτάσεις για το αύριο.
"δεν είμαι υποχρεωμένος να προτείνω καν, ξέρεις"
"όταν μας δίνανε τα δανεικά το ξέραν ότι τα σπαταλούσαμε άρα καλά να πάθουνε τώρα".
Με κάποιο τρόπο οι λέξεις αυτές εικονογραφούν με σκληρή σοβαρότητα το ποιοί είναι οι περισσότεροι από εμάς τους Έλληνες.
"Δεν βλέπω τον λόγο να προτείνω κάτι, και ότι γίνει φταίνε οι άλλοι που δεν με αφήνουν να είμαι ελεύθερος να ονειρεύομαι."
Και έτσι, για πρώτη φορά στα δύο χρόνια, που γράφω κάθε δύο μέρες σχεδόν, αισθάνθηκα ξένος, Αισθάνθηκα να μην ανήκω και να βρίσκομαι σε λάθος μέρος μαζί με τους καλούς φίλους αυτού του μπλογκ που ταξιδεύουμε μαζί -κι εκείνοι μαζί μου, όλοι μας ξένοι που δεν ανήκουν, έχουμε βρει όμως ο ένας τον άλλον στο μικρό μας κύκλο.
Ξαφνικά το αγαπημένο μου μπλογκ το αισθάνθηκα σαν κάτι το ξένο.
Δεν είναι δυνατόν για μένα να κάτσω να αυνανίζομαι με τις συνομωσίες κατά της μεσαίας τάξης, τους κακούς τραπεζίτες, τους πουλημένους πολιτικούς, τους διεφθαρμένους κυβερνόντες, και όλων το θύμα: Εγώ! Αυτά είναι νοσηρές μπούρδες σχεδιασμένες να παίρνουν από πάνω μας την ευθύνη για τις επιλογές μας, αλά Ελληνικά. Άλλοι φταίνε, όχι εμείς. Εμείς είμαστε θύματα. Και δεν έχουμε καν την υποχρέωση να προτείνουμε. Απλά να κριτικάρουμε και να εξηγούμε ότι δεν φταίμε εμείς που καθόμαστε.
Όσο και να γράφω στα Ελληνικά, δεν μιλάω Ελληνικά φαίνεται. Και μου έλαμψε σαν προβολέας στα μάτια μου με άδειες μπαταρίες -και πίσω από τον προβολέα που τρεμόσβηνε είδα τις εκατοντάδες χιλιάδες ψυχές που ψάχνουν τι είναι αυτό που φταίει, χωρίς να κάνουν τίποτα για να πλησιάσουν το φως.
Μου θύμισε μια ταινία με τον Ρόμπιν Γουίλιαμς "Τι όνειρα θα έρθουν" που όταν πέθανε σε ατύχημα πήγε σε ένα παράδεισο όπου τα πάντα. όλα τα τοπία, ήταν τρισδιάστατα ζωντανά έργα ζωγραφικής που είχε ζωγραφίσει η γυναίκα του που την αγαπούσε. Αργότερα έμαθε ότι πέθανε και εκείνη και έψαξε να την βρει, έμαθε όμως ότι για να την βρει έπρεπε να πάει κάτω χαμηλά... Στα σκοτεινά, όπου ψυχές μακριά από τον παράδεισο πέρναγαν μια αιωνιότητα στην χωρίς ελπίδα απόγνωση θαμμένοι μέχρι τον λαιμό στη λάσπη... Την βρήκε την γυναίκα του σε ένα σκοτεινό ακατάστατο σπίτι, πνιγμένη κυριολεκτικά στην κατάθλιψη και απραξία. Προσπάθησε να την κάνει να τον ακολουθήσει προς τα πάνω εκεί που ήταν τα χρώματα της ζωής τους, και το φως. Αλλά η γυναίκα του δεν ήθελε να φύγει. Στο τέλος και εκείνος σταμάτησε να προσπαθεί και κούρνιασε να περάσει την αιωνιότητα καλύτερα στην κόλαση με την γυναίκα του παρά στο παράδεισο μακριά της. Μετά από λίγο, η γυναίκα του ξύπνησε λίγο από τον λήθαργο της κατάθλιψης, συνηδειτοποιόντας για μια στιγμή ότι ο αγαπημένος της είχε διαλέξει την κόλαση μαζί της, κατάλαβε, και εκείνη βρήκε την δύναμη να σύρει τον άντρα της έξω από την κόλαση του γκρι και σκούρου μηδέν και επέστρεψαν στα χρώματα και τα τοπία των πινάκων της, στον παράδεισο, όπου ανταμείφθηκαν με τη παρουσία των δύο παιδιών τους, τα οποία είχαν πεθάνει πριν από εκείνους.
Η φράση όμως "δεν είμαι υποχρεωμένος να προτείνω καν, ξέρεις" δεν θα ανέβει ποτέ να φτάσει τα χρώματα, τους πίνακες τέχνης ζεστής και ελπιδοφόρας. Είμαι και Έλληνας οπότε δεν μπορώ να πω το αμερικανικό "δεν έχω χρόνο να σπαταλήσω με τέτοιες νοοτροπίες". Θα παραμείνω και Έλληνας να μιλάω με φίλους Έλληνες, πάντα να προτείνουμε πως καλύτερα να αντιμετωπίσουμε το αύριο και πως θα σταματήσουμε να χάνουμε τον χρόνο μας προσπαθώντας να αποδείξουμε ότι δεν φταίμε εμείς αλλά οι άλλοι, και ότι εμείς δεν έχουμε υποχρέωση, ή ευθύνη, μόνο οι άλλοι.
Έχουμε.
