Αντιφεμινίστρια!

Η οργή εξερράγη ξεπερνώντας τα όρια της κοσμιότητας. Η ιστοσελίδα του Βρετανικού δικηγορικού γραφείου "Αίθουσες της Οδού Ντάουτι" σταμάτησε προσωρινά να λειτουργεί λόγω υπερφόρτωσης. Ορδές απορημένων και αγανακτισμένων ατόμων έσπευδαν να επιβεβαιώσουν το αδιανόητο. Η τριανταεξάχρονη επιτυχημένη δικηγόρος Αμάλ Αλαμουντίν είχε δηλώσει ότι θα άλλαζε το επίθετό της σε εκείνο του συζύγου της, κατόπιν του πρόσφατου γάμου τους, και θα λέγεται πλέον Αμάλ Κλούνη. Ούτε καν Αλαμουντίν-Κλούνη. Απλά, Κλούνη.

Ότι και να κατάφερε στην ζωή της αυτή η γυναίκα, όσα ύψη σεβασμού, επιτευγμάτων, και μισθού και να έφτασε, το σημαντικό για τις ορδές ήταν το αν κράτησε το επώνυμό της ή όχι.

Στάλθηκαν μηνύματα στην ιστοσελίδα του γραφείου της. Άλλα θυμωμένα, άλλα υβριστικά, άλλα δακρύβρεχτα. Πως έφτασε να απογοητεύσει έτσι τις φεμινίστριες του κόσμου;

Τα μηνύματα στάλθηκαν φαίνεται από εκείνες τι φεμινίστριες οι οποίες πιστεύουν ότι η αξία μιας γυναίκας, ενός ανθρώπου, και συνεπώς ο φεμινισμός της, εξαρτάται όχι από τα προσωπικά και τα επαγγελματικά επιτεύγματά της αλλά από την φύση του συναισθηματικού της δεσμού με τον σύντροφό της. Φαίνεται ότι κατά εκείνη την σχολή μία γυναίκα είναι φεμινίστρια μόνο με ψηλές δερμάτινες μαύρες μπότες, δερμάτινο κορσέ και μαστίγιο. Είναι και αυτό μια ιδέα. Κάπως δισδιάστατη βέβαια, αλλά ο καθένας, και η κάθε μία, έχουν το δικαίωμα του βάθους της διανόησής των. Και της υφής των συμβολισμών τους οποίους ασπάζονται.

Φαίνεται όμως ότι στις ΗΠΑ αυτά είναι σημαντικοί συμβολισμοί. Κάποτε, "Δεσποινίς" ήταν "Miss" (Μις), και "Κυρία" ήταν "Mrs" (Μίσσες), ενώ τώρα η σημερινή ετικέτα λέει πως όλες οι γυναίκες πρέπει να αποκαλούνται "Ms" (Μιζ), οποιασδήποτε ηλικίας ή κοινωνικής κατάστασης.


Έχω ιδία πείρα του θέματος. Το 1984 στην Ελλάδα, όταν η πρώτη μου σύζυγος ζήτησε να πάρει το επίθετό μου μετά τον γάμο (εμένα ούτε κρύο ούτε ζέστη μού 'κανε), οι Έλληνες έπρεπε να της εξηγήσουν, όχι γιατί sτην Ελλάδα η σύζυγος κρατάει το όνομά της, αλλά, γιατί απαγορεύεται να πάρει του συζύγου της και να το απαιτεί ακόμα. Όταν πέντε χρόνια αργότερα μετακομίσαμε στην Βοστώνη άρχισε αυθαίρετα να χρησιμοποιεί το δικό μου επίθετο. Όταν στο δικαστήριο για το διαζύγιο το 2001, στο τέλος, η Αμερικανίδα πρόεδρος του δικαστηρίου στην Μασαχουσέτη (χωρίς να ξέρει τις νομικές ιδιαιτερότητες της χώρας του γάμου τον οποίον έλυνε) της έκανε την στάνταρ Αμερικανική ερώτηση του αν ήθελε να διατηρήσει το όνομα του πρώην συζύγου της, εκείνη απάντησε "ναι". Έτσι, η πρώην  μου σύζυγος άρχισε να έχει νόμιμα το επίθετό μου μετά το διαζύγιο, με απόφαση δικαστηρίου.

Η δεύτερη σύζυγός μου, η οποία δίνει στην ζωή μου την αίσθηση πρώτου γάμου (ελλείψη προηγούμενης ουσιαστικής εμπειρίας μου του πως μπορεί να είναι ένας γάμος), δεν ζήτησε το επίθετό μου και φυσικά κι' εμένα δεν μου έκανε ούτε κρύο ούτε ζέστη το θέμα. Η προσωπικότητα ενός ανθρώπου δεν κρίνεται από τις επιλογές του ως προς συμβολισμούς συναισθηματικών δεσμών. Εκείνοι συμπληρώνουν τις διαστάσεις της εικόνας, δεν την καθορίζουν. Όταν ένας επιτυχημένος άνθρωπος αξίας όπως η κυρία Κλούνη επιλέγει το όνομα του συζύγου της ίσως να θέλει να πει ακριβώς αυτό: το ότι το ποιόν ενός ανθρώπου και η παρουσία του στην κοινωνία μπορούν να είναι ισχυρότερα από οποιαδήποτε καρικατούρα.

Free

Λένε ότι αυτό που αξίζει στην ζωή είναι να μην τα παρατάς ποτέ, και να επιμένεις. Από πολλά, πολλά χρόνια όμως πιστεύω ότι η νοοτροπία αυτή είναι άνευ αξίας, και μάλιστα καταστρεπτική, αν δεν ξέρεις πότε κάτι πρέπει να αφεθεί να φύγει. Δεν είναι εύκολο ούτε γρήγορο... αλλά είναι λυτρωτικό και σου επιτρέπει να δίνεις τον εαυτό σου σε αυτά που έχουν πραγματική αξία.

Οι γονείς μου, μου έμαθαν ότι ο θάνατος είναι κάτι το απόλυτο για το οποίο δε μπορείς να κάνεις τίποτα. Κάθε στιγμή που βουρλίζεσαι μέσα στην θλίψη και τις αναμνήσεις είναι μια στιγμή χαμένη από την ζωή. Μου το έλεγαν πάντα, αλλά έπρεπε να πεθάνουν για να συνειδητοποιήσω τι έλεγαν. Πρέπει να καταλαβαίνει κανείς πότε κάτι είναι νεκρό. Και να προχωρεί. Αυτό το μπλογκ με βοήθησε να καταλάβω πια ότι και η Ελλάδα είναι νεκρή. Ή ίσως ότι ποτέ δεν ήταν αυτό που ήλπιζα. Και έφυγε από πάνω μου σιγά-σιγά το πέπλο της κατάθλιψης που αισθάνεται ο καθένας που αγαπά ένα τόπο αλλά τον βλέπει και για το τι είναι, και το τι δεν είναι... Και μένουν μόνο οι άνθρωποι... ανθρώπους που εκτιμάς όποιοι και να είναι και όπως και να τους γνώρισες. Και δεν είναι Έλληνες ή Κινέζοι ή Εσκιμώοι, αλλά απλά άνθρωποι. Και μαζί με τον θάνατο που επέτρεψε για την Ελλάδα μέσα μου αυτό το μπλογκ επίσης έφερε και την ζωή στα πρόσωπα εκείνων που εκτιμώ και για τους οποίους ενδιαφέρομαι.

Η Ελλάδα βέβαια δεν πέθανε μέσα μου από μόνη της. Την σκότωσαν οι άλλοι εκείνοι οι άνθρωποι, τους οποίους δεν εκτιμώ και για τους οποίους δεν ενδιαφέρομαι. Και δυστυχώς εκείνοι είναι πολύ περισσότεροι. Είναι η ίδια η ταυτότητα μιας χώρας την οποία δεν μισώ πια γιατί σταμάτησα μάλλον να την αγαπάω. Αδιαφορία. Υπάρχουν εκείνοι οι διανοούμενοι, οι ακτιβιστές, οι σοφολογιότατοι που δοκιμι-άζουν σαπουνόφουσκες σαν να υπάρχει κάτι οτιδήποτε που μπορεί να γίνει για να διορθωθούν αυτά -χωρίς να καταλαβαίνουν ότι ο καρκίνος δεν  αυτορυθμίζεται -και ότι οι ίδιοι αποτελούν μέλος του καρκινώματος. Και εκείνοι για τους οποίους ενδιαφέρομαι υποφέρουν μέσα στην ομίχλη...

Ήρθε ο Κώστας για 6 μέρες και κάθισε μαζί μας. Ήρθε πρώτη θέση δωρεάν, γύρισε πρώτη θέση δωρεάν, και δυό ώρες πάνω από τον Ατλαντικό ήταν στο πιλοτήριο με τους άλλους πιλότους και τα λέγανε. Η ζωή του είναι τέλεια. Οι αεροσυνοδοί είχαν βάλει λοταρία ποιά θα μαντέψει την ηλικία του. Το είχαν για πολύ νέο και τον κάνανε 30 ή 32. Όταν τους είπε ότι είναι 22 δεν το πιστεύανε. Λίγοι μπορούν να καταλάβουν ότι δεν πήγε Πανεπιστήμιο για να γίνει πιλότος. Ήταν ήδη πιλότος με άδεια πριν πάει πανεπιστήμιο. Στο πανεπιστήμιο αποφοίτησε με BCs Αεροναυτικές Επιστήμες το οποίο μπορεί να το χρησιμοποιήσει σε πολλές βιομηχανίες από Μπόινγκ μέχρι ΝΑΣΑ. Και το τετραετές το τέλειωσε σε τρία χρόνια κάνοντας περισσότερα μαθήματα μαζί, καθώς ήταν εκπαιδευτής στην σχολή πτήσης, καθώς ήταν ο αρχισυντάκτης της εφημερίδας, καθώς ήταν υπεύθυνος ενός ορόφου φοιτητικών διαμερισμάτων, και καθώς ίδρυσε και προέδρευσε του πανεπιστημιακού κάδου του διεθνούς συνδικάτου πιλότων αερογραμμών... Και μαζί με τι υποτροφίες του, και με το να τελειώσει γρηγορότερα, γλύτωσε κάπου 85.000 δολάρια από τα 248.000 που θα είχαν κοστίσει όλα αυτά που έκανε.

Ένα βράδυ ήθελε να μας δείξει μια ταινία που αγαπάει πολύ, το Adjustment Bureau του 2011 με τον Ματ Ντέημον, όπου δυο άνθρωποι αγαπιούνται τόσο πολλοί που αν και το να είναι μαζί δεν ήτανε στο σχέδιο του "Θεού" εκείνοι δεν τα παράτησαν μέχρι που έβαλαν τον "Θεό" να ξαναγράψει το βιβλίο του σχεδίου ώστε να μπορούν να είναι πάντα μαζί. Ο Κώστας λέει ότι για εκείνον η ταινία αυτή είναι για την Μαργαρίτα και εμένα. Ήμαστε λέει τα πρότυπά του. Και πράγματι, η ταινία λέει ότι η Ελεύθερη Θέληση είναι μια οπτασία για να ξεγελάμε τον εαυτό μας, μέχρι που αραιά και που κάποιος ή κάποιοι προσπαθούν με τέτοια επιμονή που την αποκτούν. Αυτό πρέπει να το πω για τον εαυτό μου. Είχα την ευλογία να ξέρω τι ήταν εκείνα για τα οποία άξιζε να επιμένω μέχρι να γίνω ελεύθερος.

Και προχτές καθόμουνα εδώ στα κομπιούτερ με το ακουστικό και το μικρόφωνο και έπαιρνα μέρος σε μια σύσκεψη στην Αμερική με άλλους τρείς, ο καθένας σε διαφορετικά μέρη του κόσμου, πολυεθνική εταιρεία με τους διευθυντές να σχεδιάζουν τα επόμενα βήματα των εργαλείων της στρατηγικής. ... δύο ώρες.... και κατά την μέση του σύσκεψης χαμογέλασα γιατί συνειδητοποίησα ότι την κατεύθυνα εγώ δίνοντας λύσεις και πλοήγηση σε αυτά που συζητούσαμε για να αποφασίσουμε. Όχι και άσκημα για ένα παιδάκι από το Παλιό Φάληρο. Το σπίτι μας, η ζωή μας είναι μια ευλογία. Στα καλά καθούμενα, που και που, η Μαργαρίτα κι εγώ λέμε ο ένας στον άλλον "ευχαριστώ". Γιατί; "γι' αυτή τη ζωή".

Έχω πάρα πολλά πράγματα να εργαστώ αλλά ποτέ δεν φαίνονται σαν εργασία. Κάθε μέρα είναι μια ολόκληρη ζωή. Μια ήρεμη, αγαπημένη, ελεύθερη ύπαρξη. Αυτό το μπλογκ δεν ήτανε ποτέ τίποτα παραπάνω από ένα "Αγαπητό ημερολόγιο..." όπου έγραφα τι έχω μέσα μου, και το έκανα στα Ελληνικά, γιατί καμία άλλη γλώσσα που ξέρω δεν είχε αφήσει μπαγκάζια και σκελετούς μέσα μου που να πρέπει να βγουν. Βγήκαν. Και τώρα πια δεν αισθάνομαι αγανάκτηση ή θυμό ή λύπη ή αγωνία ή συμπόνια για την Ελλάδα και για το μέρος του εαυτού μου που ήταν Έλληνας. Χαμογελάω γιατί δεν αισθάνομαι πια τίποτα για την Ελλάδα, ή τα Ελληνικά. Είναι κάτι το λυτρωτικό. που επιτρέπει να είμαι ότι είμαι από δεκαετίες τώρα χωρίς να αναρωτιέμαι κάθε τρεις και λίγο ποιά είναι η σχέση μου με το μέρος όπου έτυχε να γεννηθώ και να περάσω τα παιδικά μου χρόνια.

Μένουν οι άνθρωποι. Η οικογένεια, οι φίλοι, οι συγγενείς, και οι άνθρωποι που εκτιμώ και αγαπάω εδώ στο μπλογκ... είναι άνθρωποι, στην ζωή μου.

Μια ζωή την οποία δεν μπορούσα να είχα ονειρευτεί ότι υπάρχει -ότι μπορεί να είναι έτσι...

Το Χριστουγεννιάτικο δέντρο μας το λένε Τζούλια. Η Τζούλια συνήθως είναι στολισμένη δίπλα στο τζάκι από αρχές Δεκεμβρίου μέχρι μετά τα Φώτα. Φέτος αργήσαμε να την ανεβάσουμε πάνω από το κελάρι, και την κρατήσαμε να αισθανθεί Χριστουγεννιάτικα ο Κώστας, στο χιόνι, δίπλα στο τζάκι... Ακόμα πίσω μου είναι και αναβοσβήνει καθώς γράφω. Θα την βάλουμε την Τζούλια να κοιμηθεί μέχρι τον επόμενο Δεκέμβριο... Μόλις τελειώσουν οι άνευ ζάχαρης σοκολάτες που μου έφερε ο Κώστας και τις ακούμπησε δίπλα στην φάτνη.

Αυτό το μπλογκ είναι μέρος της έκφρασής μου και δεν πρόκειται να ακούσετε από εμένα τα "αντίο", "θα τα πούμε σύντομα", "να τα λέμε", κλπ. Εδώ θα είμαι να γράφω στο Αγαπητό ημερολόγιο. Κι αν τύχει να γράψω τίποτα που αρέσει ή βοηθάει κανέναν, τιμή μου θά 'ναι. Κι αν τσαντίσω κανέναν πρέπει να μου τα ψάλει. Επώνυμα όμως :-)

Έξω χιονίζει πολύ... It's a wonderful life. A good life. Full and fulfilled and fulfilling. Peaceful, with only love and certainty. Accomplishment. Blessing. Happiness. Liberty. And, freedom from all the trappings of what to be and how to be while you are being... I believe that every thing is part of a truth, interconnected. I can hope because I know it only depends on Margherita and myself to give birth to hope from inside of us. The knowledge that everything happens for  a purpose but only if you are free-enough to recognize it and seize it. Seize the day. Our Way.

Τέφρα

Έχοντας ήδη αποδεχτεί ήττα, στην προηγούμενη ανάρτηση, και έχοντας παραδεχθεί ότι δεν ανήκω εγώ εδώ, βρίσκω στην κατάσταση μια λυτρωτική ελαφρότητα,  σαν να μπορώ να ξεφυσήσω σιγά-σιγά με ανακούφιση. Και βλέπω ότι δεν είναι όλα για κλάματα στο τόπο που νόμιζα δικό μου. Υπάρχουν και πράγματα που είναι για γέλια!

Πρώτο-πρώτο, το μεγάλο θέμα στις εφημερίδες, και σε πολλά μπλογκ και σχόλια! Το αποτεφρωτήριο!

Μπρε με δουλεύετε, ή δουλεύετε τον εαυτό σας; Στις χώρες που η αποτέφρωση είναι μέρος των καθημερινών επιλογών για τους κακαρώσαντας, που κλώτσησαν τον κουβά και αγόρασαν την φάρμα αφού ξεπούλησαν, και αποδήμησαν εις τόπον χλοερόν, κάθε Γραφείο Τελετών, που λέει ο λόγος, έχει κι ένα αποτεφρωτήριο ανάμεσα στην αίθουσα της τελετής και τον καμπινέ! Στην Αμερική μάλιστα παίζουν και την μουσική που άρεσε στον μακαρίτη ή την μακαρίτισσα από ένα φτηνό στέρεο καθώς ένας ιμάντας μεταφέρει σιγά-σιγά το φέρετρο προς το κρεματόριο στον πίσω τοίχο, καθώς κουνάνε τα μαντήλια οι συγγενείς στην αίθουσα.

Εσείς εκεί χρειάζεστε το κράτος να μπει μέσα να σας φτιάξει το ειδικό αποτεφρωτήριο της περιοχής νοτίου ψωροκώσταινας και θέλετε και επιστήμονες να αιτιολογήσουν και να ειδικεύσουν το σημαντικό επιχείρημα, τρομάρα σας;

Αυτό από μόνο του είναι για γέλια. Στην Αθήνα έχετε ένα φαρμακείο κάθε 40 μέτρα και ένα Γραφείο Τελετών σε κάθε γωνία, δίπλα στη ταβέρνα, και έγινε κρατικό θέμα και έβγαλε κόσμο στον δρόμο το να χτίσετε ένα φούρνο; Τα φίλτρα στις καμινάδες στο κάτω-κάτω Γερμανικά θα είναι, σαν το γάλα της Φάγε και της Δέλτα, άρα θα δουλεύουν στην εντέλεια και η ατμόσφαιρα θα είναι καθαρή σαν κοιλάδα του Ρήνου.

Αλλά αυτό που με έχει κάνει να λυθώ στα γέλια είναι οι διαφωτισμένοι διανοούμενοι που λένε καλαμπουράκια και ειρωνεύονται τους υποδεέστερους πνευματικά συμπολίτες τους που τολμούν να ακολουθούν πιστεύω τα οποία δεν αρμόζουν στον δυτικό κόσμο του εικοστού πρώτου αιώνα. Και δεν καταλαβαίνουν, οι διαφωτισμένοι αυτοί διανοούμενοι ότι είναι το ίδιο πράγμα με αυτούς τους οποίους ειρωνεύονται, μόνο απ' την ανάποδη.

Βλέπετε, για να είναι κανείς διαφωτισμένος διανοούμενος στην Ελλάδα την σήμερον ημέρα πρέπει να έχει κανείς την μόρφωση και την πνευματική ικανότητα να λέει ότι όταν πεθαίνει τον τρώνε τα σκουλήκια. Γεγονός; Και βέβαια γεγονός. Ποιοί θα τον φάνε τον Έλληνα όταν πεθάνει; οι Μάο-Μάο; Τα σκουλήκια θα τον φάνε, όπως θα φάνε και τους Μάο-Μάο. Αλλά, το να το εικονογραφεί κάποιος με τέτοια γραφικότητα στην ίδια αναπνοή με την οποία ειρωνεύεται τους άλλους που πιστεύουνε σε αγγελούδια και παράδεισους, προδίδει όχι διανοούμενο αλλά κάποιον με άδεια ψυχή και μίζερη, άδεια, αποτυχημένη προσωπική ζωή στα βάθη του παιδιού πού έχει πεθάνει μέσα του πριν πολλά χρόνια. Και ένα εκατομμύριο Ευρώ να έχει βγάλει στην Ελβετία, δεν βρίσκει στην ψυχή του μέσα τίποτα. Μηδέν. Και για να πείσει τον εαυτό του ότι αυτά που μόλις είπα δεν ισχύουν, κάθεται και εξηγεί με τον γραφικό τρόπο των σκουληκιών ότι δεν υπάρχει τίποτα. Για να κρύψει από τον εαυτό του το γεγονός ότι το τίποτα βρίσκεται μέσα του. Και αυτό που πραγματικά τους τσαντίζει είναι ότι εκείνα τα υποδεέστερα όντα που πιστεύουν στην οποιαδήποτε πίστη τους, πιστεύουν σε *κάτι*.

Κανένας πραγματικός επιστήμονας, κανένας πραγματικά μορφωμένος άνθρωπος ο οποίος κατάλαβε αντί να αποστηθίσει την μόρφωσή του, κανένας συγγραφέας που είχε κάτι να προσφέρει, κανένας άνθρωπος που χρησιμοποίησε την γνώση σαν εργαλείο αντί σαν *βιτρίνα* δεν το θεώρησε απαραίτητο, ούτε να περιγράψει το σύμπαν του Δαρβίνου και του Αϊνστάιν σαν σκουλήκια που σε τρώνε, ούτε να πει ειρωνικά καλαμπουράκια για εκείνους που δεν σκεφτόντουσαν όπως εκείνος.

Το καλαμπουράκι είστε εσείς κύριοι που παριστάνετε ότι δεν είστε Έλληναράδες σαν αυτούς που ειρωνεύεστε. Και ναι: σήμερα παίρνω θέση, κάνω κριτική και λέω την γνώμη μου. Αυτή είναι η γνώμη μου.

Όσο για μένα, όταν θα 'χω πετάξει τούτο το θνητό περίβλημα και η ύπαρξη θα έχει λήξει για μένα δια παντός, ίσως έχω την τύχη να έχω σώας τας φρένας καθώς θα συμπαρασύρομαι προς το τελευταίο δευτερόλεπτο της εκτός συνειδητού χρόνου αιωνιότητας: του τελευταίου όνειρου. Εκτός αν με φάει κανείς Ελληναράς στην Πατρών-Κορίνθου και τελειώσουν όλα απότομα και άγαρμπα. Και μετά, προβάλλοντας τις δικές τους ελπίδες και φοβίες, άλλοι από τους συγγενείς και φίλους θα ελπίζουν ότι πήγα σε κάποιο παράδεισο, κάποιοι θα είναι σίγουροι ότι πήγα γραμμή στην κόλαση, μερικοί, ελπίζω θα χαμογελούν ικανοποιημένα με την ιδέα του ότι υπήρξα και πρόσφερα κάτι, και θα βρεθούν και κανασδυό να πουν ότι δεν προσέφερα τίποτα. Αλλά, ελπίζω μέχρι τότε να έχω αρκετό καιρό να κάνω κάμποσα ακόμα.

Όσο για το τι πρέπει να γίνει με το κουφάρι το δικό μου, υπάρχουν δύο σκέψεις.

Η μία είναι ένας λάκκος χωρίς φέρετρο, κάπου στα Βραχώδη Όρη, πάνω, κοντά στην γραμμή που τελειώνουν τα δέντρα, και μια ξύλινη ταύλα με τ' όνομα μου που θα την φάει ο χρόνος, σαν κι εμένα. Η άλλη είναι να με βάλουν σε μια βάρκα, με προσάναμμα, βενζίνη και πυροτεχνήματα, να ανάψουν το φυτίλι και να σπρώξουν την βάρκα από την παραλία καθώς θα δύει ο ήλιος. Πριν γίνουν όλα αυτά ελπίζω η επιστήμη να έχει ανακαλύψει ένα τρόπο να χρησιμοποιούνται τα όργανα διαβητικών ώστε να γίνω πάλι εθελοντής δότης, αλλά, με συμβολαιογραφική πράξη για χρήση οργάνων μόνο εκτός Ελλάδος.

Αν και στο τέλος με βλέπω στο νεκροταφείο του χωριού εδώ, μισό χιλιόμετρο έξω από το χωριό. Στα νεκροταφεία εδώ δεν έχουν μόνο τάφους μέσα στο χώμα: έχουν και τετραώροφες "πολυκατοικίες" για φέρετρα, το κάθε "διαμέρισμα" χωράει ένα φέρετρο κάθετα με την πρόσοψη, και το βράδυ έχουν και ηλεκτρικά καντηλάκια. Είναι πολύ ωραίο θέαμα από μακριά. Πριν δύο μήνες που οδηγούσαμε τον Κώστα στην Μπολόνια για το αεροπλάνο πριν τα χαράματα, είδε την "πολυκατοικία" του νεκροταφείου καθώς περνούσαμε, και είπε "κοίτα πως έχουν φωτίσει το κοτέτσι!" Και όταν του εξηγήσαμε ότι δεν είναι κοτέτσι λυθήκαμε και οι τρεις σε ασυγκράτητα γέλια -αλλά εκείνος είχε πνιγεί στην ντροπή της άγνοιάς του που την θεώρησε γκάφα ενώ εμείς ακόμα γελούσαμε και τώρα το λέμε "κοτέτσι" μόνιμα. "Ντροπή" είναι μια λέξη που λείπει από το λεξικό των Ελληναράδων διανοουμένων.

Δεν φοβάμαι τον θάνατο ούτε να μιλάω γι αυτόν. Είναι μέρος της ζωής. Είναι η ίδια "πόρτα" της γέννησης στην οποία μπαίνεις από την ανυπαρξία, μόνο που στον θάνατο την περνάς ανάποδα. Σε κάθε κινηματογράφο άλλωστε η Είσοδος είναι και Έξοδος. Εξαρτάται από πια πλευρά της πόρτας κοιτάς την φωτεινή επιγραφή.

Το θέμα είναι αν σε "γεμίζει" η ταινία.

Αυτό που με κάνει να μην φοβάμαι τον θάνατο, αλλά και να μην χρειάζομαι παραμυθάκια γι αυτόν, όπως επίσης να μην νοιώθω την ανάγκη να ειρωνεύομαι εκείνους που τα πιστεύουν, είναι η Μαργαρίτα. Και εκείνο που με έκανε έτσι και πριν την γνωρίσω είναι ότι είχα φέρει τον εαυτό μου σε ένα μονοπάτι από το οποίο είχα την ψυχική διαύγεια να την αναγνωρίσω όταν την γνώρισα.